Ile zarabia naukowiec w grancie NCBiR?

Naukowiec pracujący w projekcie finansowanym przez NCN może otrzymywać od 1000 do 5000 zł miesięcznie w formie stypendium albo wynagrodzenie etatowe, którego limit dla stanowiska typu post-doc wynosi obecnie 140 tys. zł rocznie. W projektach NCBR, w tym na ścieżce SMART programu FENG, nie ma jednej stałej pensji. Kwota zależy od konkursu, budżetu i rodzaju stanowiska.

Ile realnie można zarobić w grancie?

Najpierw trzeba rozdzielić dwa różne mechanizmy finansowania. Stypendium naukowe NCN jest przeznaczone przede wszystkim dla studentów i doktorantów. W aktualnych zasadach jego wysokość wynosi od 1000 do 5000 zł miesięcznie, a łączna kwota stypendiów i wynagrodzeń wypłacanych studentowi lub doktorantowi z projektów NCN co do zasady nie może przekroczyć 5000 zł miesięcznie.

Etat w projekcie badawczym to odrębna kategoria kosztów kwalifikowalnych. Dla stanowiska typu post-doc w projektach od 55. edycji NCN przewidziano limit 140 tys. zł rocznie. Jest to limit budżetowy projektu, a nie gwarantowana pensja netto. Rzeczywista wypłata zależy od okresu zatrudnienia, zasad jednostki oraz tego, czy kwota obejmuje koszty pracodawcy.

Limity wynagrodzeń na poszczególnych stanowiskach

W przypadku stypendium kwota 5000 zł miesięcznie nie oznacza automatycznie 60 000 zł wypłaty w każdym projekcie. Stypendium można otrzymywać tylko przez okres wykonywania zadań, w granicach budżetu projektu i zgodnie z regulaminem właściwym dla danej edycji. Regulamin przyznawania stypendiów VI, przyjęty uchwałą Rady NCN nr 25/2024, dotyczy projektów zakwalifikowanych do finansowania od 53. edycji konkursowej.

Także limit post-doc nie jest kwotą należną niezależnie od czasu pracy. Jeżeli zatrudnienie trwa krócej niż rok, wynagrodzenie należy obliczyć proporcjonalnie. Kandydat musi zostać wyłoniony w otwartym konkursie, a w nowszych edycjach powinien między innymi uzyskać doktorat w innym podmiocie niż ten, w którym ma zostać zatrudniony, albo odbyć wymagany staż podoktorski.

Dlaczego łączenie funkcji kierowniczych z grantem jest ryzykowne?

Największe ryzyko często nie dotyczy samej wysokości wynagrodzenia, lecz tego, czy dana osoba może równocześnie pełnić określoną funkcję w jednostce i pobierać środki z projektu. Dotyczy to zwłaszcza osób będących rektorem, dziekanem, kierownikiem katedry albo innej jednostki organizacyjnej.

W projektach B+R finansowanych przez NCBR, w tym w ramach programu FENG i ścieżki SMART, zmieniające się interpretacje dotyczące łączenia ról naukowych, zarządczych i projektowych mogą wpływać na kwalifikowalność wynagrodzeń. Problem jest szczególnie poważny wtedy, gdy nowe stanowisko interpretacyjne zostaje zastosowane do projektu już rozpoczętego, którego zespół i sposób zatrudnienia zaakceptowano wcześniej.

Ryzyko nie polega wyłącznie na zakwestionowaniu pojedynczej wypłaty. W skrajnym przypadku nieprawidłowo rozliczone wynagrodzenie może prowadzić do żądania zwrotu części dofinansowania, a nawet do problemów z rozliczeniem całego projektu.

W praktyce naukowiec może stanąć przed wyborem: zachować funkcję kierowniczą na uczelni albo ograniczyć ją, aby bezpiecznie uczestniczyć w projekcie. Opisywane publicznie przypadki rezygnacji z funkcji kierowników katedr pokazują, że nie jest to wyłącznie teoretyczna wątpliwość. Zmiana zasad w trakcie realizacji grantu może też utrudnić zastąpienie osoby, która została wskazana we wniosku i była elementem oceny zespołu badawczego.

Nie należy jednak traktować doniesień prasowych jako samodzielnej podstawy do decyzji kadrowej. O tym, czy wynagrodzenie jest kosztem kwalifikowalnym, decydują między innymi umowa o dofinansowanie, regulamin konkursu, dokumentacja projektu, przepisy prawa oraz aktualne stanowisko instytucji finansującej. Interpretacje mogą się zmieniać, dlatego dokument sprzed roku nie musi zabezpieczać obecnego rozliczenia.

Co musi być spełnione, aby wynagrodzenie było kwalifikowalne?

Przed wypłatą środków naukowiec i jednostka powinni sprawdzić przede wszystkim następujące warunki:

• Otwarty konkurs – wymagany przy stypendium NCN i zatrudnieniu na stanowisku typu post-doc, zgodnie z zasadami właściwej edycji.
• Rzeczywiste wykonywanie zadań – wynagrodzenie lub stypendium powinno odpowiadać pracy wykonanej w projekcie.
• Brak niedozwolonego nakładania finansowania – niektórych umów i wynagrodzeń z innych projektów NCN nie można pobierać jednocześnie.
• Właściwy status osoby – przy stypendium student lub doktorant musi spełniać wymagania obowiązujące w momencie wypłaty.
• Limit budżetu projektu – wypłata nie może przekroczyć środków zapisanych w kosztorysie ani limitu dla stanowiska.

Wynagrodzenie powinno być także zgodne z regulaminem jednostki, zasadami zatrudnienia i dokumentacją konkursową. Koszt kwalifikowalny musi być niezbędny do realizacji projektu, poniesiony w okresie kwalifikowalności, możliwy do udokumentowania oraz zgodny z przepisami.

Jak postąpić przy wątpliwościach interpretacyjnych?

Przed podpisaniem umowy, aneksu albo rozpoczęciem wypłat bezpieczniej przejść przez następującą procedurę:

1. Ustal edycję konkursu, źródło finansowania i kategorię wynagrodzenia.
2. Porównaj aktualny regulamin, umowę projektu oraz katalog kosztów kwalifikowalnych.
3. Opisz na piśmie funkcję pełnioną w jednostce, zakres zadań i wszystkie równoległe umowy.
4. Uzyskaj pisemną interpretację działu finansowego, prawnego lub osoby odpowiedzialnej za rozliczenie projektu.
5. Przechowuj dokumentację konkursu, zgody, aneksy i uzasadnienie przyjętego sposobu rozliczenia.

Najbezpieczniej nie opierać decyzji wyłącznie na ustnej informacji kierownika projektu. W razie kontroli znaczenie ma dokumentacja pokazująca, dlaczego uznano dany koszt za kwalifikowalny.

Odpowiedź na pytanie, ile zarabia naukowiec w grancie NCBiR, brzmi więc: od kilku tysięcy złotych miesięcznie w przypadku stypendium do około 140 tys. zł rocznie na stanowisku post-doc, ale zawsze w granicach konkretnego regulaminu i budżetu. Przed podpisaniem dokumentów skonsultuj zakres obowiązków oraz łączenie funkcji z działem finansowym i prawnym jednostki. Nie zakładaj, że interpretacja obowiązująca przy przyznawaniu grantu pozostanie niezmieniona do końca projektu.

Artykuł nie stanowi porady prawnej ani finansowej. Przed podjęciem decyzji dotyczącej zatrudnienia, wynagrodzenia lub rozliczenia grantu należy sprawdzić aktualną dokumentację konkursową i uzyskać stanowisko jednostki realizującej projekt.