Jak obliczyć podstawę zasiłku chorobowego?

Podstawę wymiaru zasiłku chorobowego stanowi przeciętne miesięczne wynagrodzenie z 12 miesięcy kalendarzowych poprzedzających miesiąc powstania niezdolności do pracy, pomniejszone o 13,71% składek na ubezpieczenia społeczne finansowanych przez pracownika. Tak samo oblicza się podstawę wynagrodzenia chorobowego wypłacanego za pierwsze 33 dni niezdolności do pracy w roku, a w przypadku pracownika po 50. roku życia – za pierwsze 14 dni.

Jak obliczyć podstawę zasiłku chorobowego krok po kroku?

Obliczenie świadczenia wymaga najpierw ustalenia średniej pensji, a następnie wyznaczenia stawki za jeden dzień niezdolności do pracy. Kolejne działania wyglądają następująco:

1. Ustal okres uwzględniany w obliczeniach – co do zasady przyjmij wynagrodzenie wypłacone za 12 miesięcy kalendarzowych poprzedzających miesiąc, w którym rozpoczęła się choroba.
2. Oblicz przeciętne miesięczne wynagrodzenie – zsumuj składniki uwzględniane w podstawie i podziel wynik przez liczbę miesięcy przyjmowanych do obliczeń.
3. Pomniejsz średnią o 13,71% – jest to łączna część składek emerytalnej, rentowej i chorobowej finansowana przez pracownika.
4. Podziel uzyskaną podstawę przez 30 – tak ustala się podstawę za jeden dzień choroby, niezależnie od tego, czy dany miesiąc ma 28, 30 czy 31 dni.
5. Pomnóż dniówkę przez właściwy procent i liczbę dni choroby – standardowo stosuje się 80%, a w określonych przypadkach 100%.

Wzór można zapisać tak:

(średnie wynagrodzenie brutto × 86,29%) ÷ 30 × procent świadczenia × liczba dni niezdolności do pracy

Zasiłek lub wynagrodzenie chorobowe przysługuje za każdy dzień niezdolności do pracy, w tym za soboty, niedziele i święta. Stawki 100% dotyczą między innymi niezdolności do pracy przypadającej w okresie ciąży, powstałej wskutek wypadku w drodze do pracy lub z pracy, a także związanej z badaniami i pobraniem komórek, tkanek lub narządów od dawcy.

Jakie składniki wynagrodzenia wchodzą do podstawy?

O włączeniu danego składnika nie decyduje jego nazwa, lecz zasady wypłaty określone w umowie, regulaminie wynagradzania albo innych przepisach płacowych. Zasadniczo uwzględnia się składniki, od których opłacono składkę na ubezpieczenie chorobowe i które są pomniejszane za okres choroby.

Jeżeli pracownik zachowuje prawo do danego składnika także podczas pobierania wynagrodzenia chorobowego lub zasiłku, składnika tego nie należy włączać do podstawy. Dotyczy to na przykład dodatku wypłacanego bez pomniejszenia za nieobecność. W przypadku składników kwartalnych co do zasady uwzględnia się 1/12 kwot wypłaconych za cztery poprzednie kwartały, a składników rocznych – 1/12 kwoty wypłaconej za poprzedni rok.

Przykład obliczenia z premią

Pracownik otrzymywał przez 12 miesięcy stałe wynagrodzenie w wysokości 6000 zł brutto. W każdym z tych miesięcy uzyskał także premię regulaminową 900 zł. Premia jest pomniejszana za czas choroby, dlatego wchodzi do podstawy. Załóżmy, że pracownik przebywał na zwolnieniu przez 8 dni, a świadczenie przysługuje w wysokości 80%.

Najpierw ustalamy miesięczne wynagrodzenie przyjmowane do podstawy:

6000 zł + 900 zł = 6900 zł

Następnie pomniejszamy je o składki społeczne finansowane przez pracownika:

6900 zł × 13,71% = 945,99 zł

6900 zł − 945,99 zł = 5954,01 zł

Teraz obliczamy stawkę za jeden dzień i stosujemy właściwy procent świadczenia:

5954,01 zł ÷ 30 = 198,47 zł

198,47 zł × 80% = 158,78 zł za dzień

Kwota za 8 dni niezdolności do pracy wyniesie:

158,78 zł × 8 = 1270,24 zł brutto

Gdyby premia nie była pomniejszana za czas choroby, nie należałoby jej doliczać. W takim przypadku średnia byłaby liczona wyłącznie z wynagrodzenia zasadniczego. To właśnie zasady pomniejszania, a nie określenie „premia” lub „dodatek”, przesądzają o uwzględnieniu składnika.

Co zmienia krótki staż pracy lub zmiana etatu?

Jeżeli pracownik nie podlegał ubezpieczeniu przez pełnych 12 miesięcy, podstawę ustala się z pełnych miesięcy kalendarzowych ubezpieczenia. Miesiąc rozpoczęty w trakcie miesiąca może wymagać pominięcia albo uzupełnienia wynagrodzenia do kwoty, którą pracownik uzyskałby za pełny miesiąc pracy.

Gdy niezdolność do pracy powstaje w pierwszym miesiącu zatrudnienia, a pracownik ma już prawo do świadczenia, podstawę stanowi wynagrodzenie, które osiągnąłby, gdyby przepracował pełny miesiąc. Przy stałej pensji będzie to zwykle kwota określona w umowie, pomniejszona o 13,71%. Przy wynagrodzeniu zmiennym stosuje się zasady uzupełniania wynikające z ustawy zasiłkowej.

Wynagrodzenie za miesiąc, w którym pracownik przepracował co najmniej połowę obowiązującego czasu pracy, zwykle uzupełnia się do pełnej wysokości. Jeżeli przepracował mniej niż połowę, taki miesiąc zasadniczo wyłącza się z podstawy, chyba że w danym okresie wszystkie miesiące były niepełne z przyczyn usprawiedliwionych.

Zmiana wymiaru czasu pracy wymaga ustalenia podstawy według nowego etatu, jeżeli zmiana nastąpiła w miesiącu powstania niezdolności albo w miesiącach przyjmowanych do obliczeń. Prawo do świadczenia może być też uzależnione od okresu wyczekiwania. Przy obowiązkowym ubezpieczeniu chorobowym wynosi on zwykle 30 dni, a przy dobrowolnym – 90 dni. Wyjątki obejmują między innymi absolwentów podejmujących pracę w ciągu 90 dni od ukończenia szkoły oraz niektóre wypadki.

Najważniejsze w obliczeniach są trzy elementy: właściwy okres wynagrodzeń, pomniejszenie o 13,71% oraz podzielenie podstawy przez 30. Dopiero później stosuje się 80% albo 100% i mnoży wynik przez liczbę dni niezdolności do pracy.

Artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. W przypadku nietypowych składników wynagrodzenia, zmiany etatu lub kilku tytułów ubezpieczenia sposób obliczeń należy zweryfikować z kadrami, płatnikiem świadczenia albo ZUS.