Ile zarabia członek komisji wyborczej?

Zastanawiasz się, ile faktycznie zarabia członek komisji wyborczej i czy opłaca się poświęcić na to cały dzień. W tym tekście poznasz konkretne stawki diet, zasady ich przyznawania oraz wymagania wobec kandydatów. Dzięki temu łatwiej ocenisz, czy praca w komisji wyborczej w 2025 roku jest dla Ciebie interesującą opcją dorobienia.

Ile zarabia członek komisji wyborczej?

Wynagrodzenie za pracę w komisji wyborczej ma formę zryczałtowanej diety. To nie jest etat ani umowa z godzinówką, ale jedna kwota za cały cykl prac, który obejmuje szkolenia oraz dzień głosowania. Wysokość takiej diety ustala Państwowa Komisja Wyborcza w uchwałach wydawanych osobno dla różnych rodzajów wyborów.

Najczęściej pytanie brzmi bardzo konkretnie: ile dostaje zwykły członek, a ile przewodniczący. Różnice są wyraźne, bo funkcje w komisji wiążą się z różnym zakresem odpowiedzialności i czasu pracy. Znaczenie ma także to, czy mówimy o wyborach samorządowych, parlamentarnych czy o wyborach Prezydenta RP.

Stawki w wyborach samorządowych 2024

W wyborach do organów samorządu terytorialnego w 2024 roku członkom obwodowych komisji wyborczych przysługiwały następujące diety za udział w pracach i szkoleniach: przewodniczący otrzymywali 900 zł, zastępcy przewodniczącego 800 zł, a pozostali członkowie komisji 700 zł. Kwoty te dotyczyły jednej tury głosowania w danym obwodzie.

Jeśli w danej gminie było konieczne ponowne głosowanie w wyborach wójta, burmistrza lub prezydenta miasta, czyli tak zwana druga tura, członkom obwodowych komisji przysługiwały diety w wysokości połowy podstawowych stawek. Oznacza to, że przewodniczący dostawał 450 zł, zastępca 400 zł, a członek komisji 350 zł za ponowne głosowanie w tym samym obwodzie.

Stawki w wyborach prezydenckich 2025

W uchwale z 2 sierpnia 2023 r. Państwowa Komisja Wyborcza ustaliła, ile zarobi członek komisji wyborczej w wyborach prezydenckich w 2025 roku. W obwodowych komisjach wyborczych przyjęto następujące stawki: 700 zł dla przewodniczącego, 600 zł dla zastępcy przewodniczącego oraz 500 zł dla członka komisji. To właśnie te kwoty najczęściej pojawiają się w pytaniach o zarobki w komisji.

Jeżeli dojdzie do ponownego głosowania w wyborach Prezydenta RP, przewidziano odrębne, zryczałtowane stawki. Przewodniczący otrzyma wtedy 525 zł, zastępca przewodniczącego 450 zł, a pozostali członkowie komisji 375 zł. Te kwoty również obejmują cały dzień pracy przy ponownym głosowaniu w danym obwodzie.

Aby łatwiej porównać wysokość diet w różnych wyborach, warto zestawić je w prostej tabeli:

Okręgowe i rejonowe komisje

Poza obwodowymi komisjami, które bezpośrednio obsługują lokale wyborcze, działają także okręgowe i rejonowe komisje wyborcze. Ich członkowie nie liczą głosów przy urnach, ale czuwają nad prawidłowym przebiegiem wyborów w większym zakresie terytorialnym, przyjmują protokoły i rozwiązują sporne sytuacje.

W wyborach Prezydenta RP w 2025 roku dieta dla członków okręgowych i rejonowych komisji wyborczych ma wynosić 1 000 zł. Składy tych komisji są zwykle znacznie mniejsze, a zasiadają w nich osoby z dużym doświadczeniem wyborczym, prawnicy lub urzędnicy z praktyką w administracji publicznej.

Od czego zależy wysokość diety w komisji?

Na to, ile zarabia członek komisji wyborczej, wpływa kilka stałych elementów. Najważniejsze to zajmowana funkcja w komisji, rodzaj wyborów oraz ewentualna druga tura głosowania. Inaczej rozlicza się także pracę komisji działających za granicą.

Różnice w stawkach są widoczne nawet w obrębie jednego typu wyborów. To efekt tego, że przewodniczący i zastępca przewodniczącego muszą wziąć na siebie organizację całej pracy komisji, przygotowanie dokumentów oraz kontakt z komisarzem wyborczym i urzędem gminy.

Funkcja w komisji

W każdej obwodowej komisji wyborczej funkcje są jasno opisane w Kodeksie wyborczym i w uchwałach PKW. Przewodniczący komisji kieruje pracami całego zespołu, odpowiada za przeszkolenie członków, prawidłowe otwarcie i zamknięcie lokalu oraz podpisanie protokołów. To na nim spoczywa odpowiedzialność za to, by wszystko odbyło się zgodnie z prawem.

Zastępca przewodniczącego przejmuje część obowiązków organizacyjnych i zastępuje przewodniczącego, gdy ten nie może pełnić funkcji. Z kolei zwykli członkowie komisji zajmują się przede wszystkim obsługą wyborców, wydawaniem kart do głosowania, sprawdzaniem list i liczeniem głosów. Zakres zadań w zależności od funkcji można ująć w kilku punktach:

• przewodniczący organizuje pracę komisji i podpisuje główne dokumenty wyborcze,
• zastępca przewodniczącego wspiera organizację, pilnuje dokumentacji i zastępuje przewodniczącego,
• członkowie komisji obsługują wyborców przy stolikach i uczestniczą w liczeniu głosów,
• cała komisja razem odpowiada za prawidłowe sporządzenie i przekazanie protokołu z głosowania.

Rodzaj wyborów i druga tura

Inne stawki diet obowiązują w wyborach samorządowych, inne w wyborach parlamentarnych, a jeszcze inne w wyborach prezydenckich. Dla każdej ogólnokrajowej elekcji Państwowa Komisja Wyborcza przyjmuje osobną uchwałę ze stawkami. Właśnie dlatego w 2024 r. w wyborach samorządowych przewodniczący w obwodzie dostawał 900 zł, a w wyborach prezydenckich w 2025 r. będzie to 700 zł.

Dodatkową rolę odgrywa ponowne głosowanie, czyli druga tura. W wyborach samorządowych dieta w drugiej turze to połowa kwoty z pierwszego głosowania. W wyborach prezydenckich stawki są od razu określone osobno, co daje przewodniczącemu 525 zł, zastępcy 450 zł, a członkowi komisji 375 zł za dzień pracy przy ponownym głosowaniu.

W przypadku drugiej tury wynagrodzenie za pracę w komisji wyborczej jest nadal zryczałtowaną dietą, ale ma inną wysokość niż w pierwszym głosowaniu i zależy od rodzaju wyborów.

Jak zostać członkiem obwodowej komisji wyborczej?

Droga do pracy w komisji wyborczej nie jest skomplikowana, ale wymaga trzymania się terminów z kalendarza wyborczego i spełnienia wymogów formalnych. Kandydaturę można zgłosić przez komitet wyborczy lub indywidualnie, za pośrednictwem urzędu gminy.

Zgłoszenie przez komitet wyborczy

Najczęściej członków komisji zgłaszają komitety wyborcze zarejestrowane przez PKW. Jeśli chcesz zostać członkiem komisji, możesz zgłosić się do wybranego komitetu, który następnie przekazuje twoją kandydaturę pełnomocnikowi wyborczemu. Pełnomocnik składa zbiorcze zgłoszenia do urzędnika wyborczego właściwego dla gminy, w której działa dana komisja, za pośrednictwem urzędu gminy.

Decydują tu konkretne daty z kalendarza wyborczego. W wyborach samorządowych 2024 r. zgłaszanie kandydatów przez pełnomocników komitetów kończyło się 8 marca 2024 r., a obwodowe komisje powołano do 18 marca 2024 r.. W wyborach prezydenckich 2025 r. termin zgłaszania kandydatów na członków obwodowych komisji ma upłynąć 18 kwietnia 2025 r., a komisje zostaną powołane do 28 kwietnia 2025 r.. Kto spóźni się ze zgłoszeniem, traci szansę na pracę w danej turze.

Zgłoszenie indywidualne

Jeżeli nie współpracujesz z żadnym komitetem, możesz zgłosić swoją kandydaturę samodzielnie. Robi się to przez złożenie wniosku do urzędnika wyborczego za pośrednictwem urzędu gminy albo bezpośrednio do komisarza wyborczego. Takie zgłoszenie trafia do puli, z której komisarz może skorzystać, gdy trzeba uzupełnić skład komisji, na przykład po rezygnacji któregoś z kandydatów zgłoszonych przez komitety.

Warto jasno powiedzieć, że samo zgłoszenie nie gwarantuje powołania do komisji. PKW podkreśla również, że przepisy Kodeksu wyborczego nie pozwalają wiązać zbierania podpisów dla komitetu z obietnicą miejsca w komisji. Sprawy ewentualnych nadużyć w tym zakresie oceniają wyłącznie organy ścigania i sądy.

Zgodnie z art. 106 § 3 Kodeksu wyborczego zbieranie lub składanie podpisów w zamian za korzyść majątkową lub osobistą jest zabronione, a naruszenie tego przepisu oznacza ryzyko odpowiedzialności karnej.

Kto może zasiadać w komisji wyborczej?

Nie każda osoba pełnoletnia może od razu zostać członkiem komisji wyborczej. Kodeks wyborczy określa zarówno warunki, które trzeba spełnić, jak i sytuacje, w których kandydatura jest wykluczona. Chodzi o to, by komisje były bezstronne i nie budziły zastrzeżeń co do uczciwości.

Wymagania wobec kandydatów

Kandydatem do składu obwodowej komisji wyborczej może być osoba posiadająca prawo wybierania i spełniająca kilka podstawowych warunków. W skrócie chodzi o obywatelstwo polskie, pełnoletniość oraz pełnię praw publicznych. Ważne są też kryteria dotyczące miejsca zamieszkania i wpisu do Centralnego Rejestru Wyborców:

• obywatelstwo polskie i ukończone 18 lat najpóźniej w dniu zgłoszenia,
• brak prawomocnego orzeczenia sądu o pozbawieniu praw publicznych,
• brak prawomocnego orzeczenia Trybunału Stanu o pozbawieniu praw wyborczych,
• brak prawomocnego orzeczenia o ubezwłasnowolnieniu,
• stałe zamieszkiwanie na obszarze województwa, w którym zgłasza się do komisji,
• ujęcie w Centralnym Rejestrze Wyborców w stałym obwodzie głosowania w jednej z gmin tego województwa.

Jeśli którykolwiek z tych warunków nie jest spełniony, zgłoszenie nie może zostać przyjęte. Sprawdzanie danych kandydata odbywa się na etapie powoływania komisji, dlatego lepiej zawczasu upewnić się, że miejsce zamieszkania i wpis w CRW są zgodne z rzeczywistością.

Kto nie może być w komisji

Dla zapewnienia bezstronności ustawodawca wprowadził także listę osób, które są wyłączone z możliwości zasiadania w komisji. Przepisy obejmują zarówno funkcje pełnione w kampanii wyborczej, jak i bliskie relacje rodzinne z kandydatami. W uproszczeniu można wskazać następujące grupy:

• kandydaci w danych wyborach oraz ich pełnomocnicy wyborczy,
• pełnomocnicy finansowi komitetów wyborczych,
• komisarze wyborczy i urzędnicy wyborczy,
• mężowie zaufania i obserwatorzy społeczni,
• małżonek kandydata, jego wstępni, zstępni, rodzeństwo oraz powinowaci wskazani w Kodeksie wyborczym,
• osoba pozostająca z kandydatem w stosunku przysposobienia,
• pełnomocnik do głosowania, o którym mowa w art. 55 Kodeksu wyborczego, w komisji właściwej dla obwodu osoby udzielającej pełnomocnictwa.

Ograniczenia te działają w ramach konkretnego okręgu lub gminy, dla których właściwa jest dana komisja. Dzięki temu osoba spokrewniona z kandydatem w jednym mieście nie jest automatycznie wyłączona z prac komisji w innej części kraju.

Dlaczego przepisy są tak restrykcyjne?

Przy skali organizacji wyborów w Polsce wymagania wobec członków komisji nie mogą być przypadkowe. W wyborach parlamentarnych w 2023 r. na terenie kraju działało 31 073 obwodów głosowania, w których powołano ponad 258 tysięcy członków komisji. W wyborach prezydenckich 2025 r. planuje się utworzenie kilkudziesięciu tysięcy obwodów, a w komisjach ma pracować przeszło 250 tysięcy osób.

Przy takiej liczbie osób zaangażowanych w proces głosowania trzeba maksymalnie ograniczyć ryzyko konfliktu interesów i prób wywierania wpływu na wynik. Dlatego właśnie ustawodawca szczegółowo określił, kto może być członkiem komisji, a kto jest z tej funkcji wyłączony ze względu na rolę w kampanii lub powiązania rodzinne z kandydatem.

Na jakie dodatki i zwroty kosztów można liczyć?

Dieta to nie jedyna forma świadczenia, na jaką może liczyć członek komisji wyborczej. Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z 29 stycznia 2013 r. w sprawie należności przysługujących pracownikowi zatrudnionemu w państwowej lub samorządowej jednostce sfery budżetowej z tytułu podróży służbowej stało się punktem odniesienia także dla rozliczania kosztów związanych z pracą w komisjach. Na jego podstawie możliwy jest zwrot kosztów dojazdu oraz ewentualnych noclegów, jeśli warunki wskazane w przepisach zostaną spełnione.

W przypadku komisji tworzonych za granicą członkom przysługuje zryczałtowana dieta za czas związany z wykonywaniem czynności. Jej wysokość ustala się na podstawie stawek diety za dobę podróży zagranicznej określonych w załączniku do wspomnianego rozporządzenia, z zastosowaniem wskazanych przez PKW mnożników. Ostateczna kwota zależy więc od państwa, w którym działa komisja, oraz od przyjętego dla danego kraju poziomu diety.

W praktyce praca w komisji wyborczej oznacza więc nie tylko jednorazową dietę za cały dzień i szkolenia, ale w niektórych sytuacjach także zwrot kosztów dojazdu czy noclegu. Dla wielu osób to atrakcyjny sposób na dorobienie do pensji i jednocześnie realny udział w organizacji wyborów.