Ile wynosi wynagrodzenie za czas choroby?
Wynagrodzenie chorobowe wynosi co do zasady 80% podstawy wymiaru. Do 100% podstawy pracownik ma prawo między innymi w czasie choroby przypadającej w ciąży, po wypadku w drodze do pracy lub z pracy oraz podczas badań i pobrania komórek, tkanek albo narządów od dawcy. Pracodawca finansuje je za pierwsze 33 dni niezdolności do pracy w roku kalendarzowym, a w przypadku pracownika, który ukończył 50 lat – za pierwsze 14 dni. Od 34. albo 15. dnia przysługuje zasiłek chorobowy.
Wynagrodzenie chorobowe a zasiłek chorobowy
Wynagrodzenie chorobowe wypłaca pracodawca na podstawie art. 92 Kodeksu pracy. Limit 33 lub 14 dni dotyczy łącznie wszystkich okresów choroby w danym roku, nawet jeśli między zwolnieniami były przerwy. Krótszy limit 14 dni stosuje się od roku kalendarzowego następującego po roku, w którym pracownik ukończył 50 lat.
Po wykorzystaniu tego limitu pracownik nadal może otrzymywać świadczenie, ale jest nim już zasiłek chorobowy finansowany z ubezpieczenia społecznego. W zależności od liczby osób zgłoszonych do ubezpieczenia zasiłek wypłaca bezpośrednio ZUS albo pracodawca działający jako płatnik zasiłków. Zasady wyliczania podstawy pozostają takie same.
| Przyczyna niezdolności do pracy | Wysokość świadczenia | Przykładowe oznaczenie |
|---|---|---|
| Zwykła choroba lub izolacja z powodu choroby zakaźnej | 80% podstawy wymiaru | – |
| Ciąża | 100% podstawy wymiaru | Kod B |
| Wypadek w drodze do pracy lub z pracy | 100% podstawy wymiaru | – |
| Badania dawcy lub pobranie komórek, tkanek albo narządów | 100% podstawy wymiaru | – |
Podział okresu wypłaty wygląda następująco:
| Wiek pracownika | Wynagrodzenie od pracodawcy | Zasiłek chorobowy od kolejnego dnia |
|---|---|---|
| Pracownik przed ukończeniem 50 lat | Pierwsze 33 dni choroby w roku | Od 34. dnia |
| Pracownik, który ukończył 50 lat | Pierwsze 14 dni choroby w roku | Od 15. dnia |
Jak obliczyć wynagrodzenie za czas choroby?
Podstawę wymiaru stanowi zwykle przeciętne miesięczne wynagrodzenie z 12 miesięcy kalendarzowych poprzedzających miesiąc powstania niezdolności do pracy. Jeżeli zatrudnienie trwało krócej, bierze się pod uwagę pełne miesiące ubezpieczenia. W podstawie mogą znaleźć się między innymi płaca zasadnicza, niektóre premie, dodatki oraz wynagrodzenie za nadgodziny. Sposób uwzględnienia składnika zależy od zasad jego przyznawania.
Obliczenia wykonuje się w następującej kolejności:
- Ustal średnie wynagrodzenie z 12 miesięcy albo z pełnych miesięcy ubezpieczenia, jeśli okres zatrudnienia jest krótszy.
- Pomniejsz średnią o 13,71%, czyli o finansowane przez pracownika składki emerytalne, rentowe i chorobowe.
- Podziel otrzymaną podstawę przez 30. Tę liczbę stosuje się niezależnie od tego, czy miesiąc ma 28, 29, 30 czy 31 dni.
- Pomnóż stawkę dzienną przez 80% albo 100%, a następnie przez liczbę dni niezdolności do pracy.
Świadczenie przysługuje za każdy dzień zwolnienia, także za soboty, niedziele i święta. Dla pracownika zatrudnionego na pełen etat podstawa nie może być niższa od minimalnego wynagrodzenia za pracę, po pomniejszeniu o 13,71%, z uwzględnieniem zasad obowiązujących w danym okresie.
Przykład obliczenia wynagrodzenia chorobowego
Pracownik zatrudniony na pełen etat otrzymywał przez ostatnie 12 miesięcy stałe wynagrodzenie 6800 zł brutto. W podstawie uwzględniono także premie, dlatego jego przeciętne miesięczne wynagrodzenie przyjęte do obliczeń wynosi 7200 zł brutto. Pracownik chorował przez 9 dni i przysługuje mu standardowa stawka 80%.
1. Pomniejszenie o składki społeczne:
7200 zł × 13,71% = 987,12 zł
7200 zł − 987,12 zł = 6212,88 zł podstawy wymiaru
2. Ustalenie stawki za jeden dzień:
6212,88 zł ÷ 30 = 207,10 zł
3. Zastosowanie stawki 80%:
207,10 zł × 80% = 165,68 zł
4. Obliczenie świadczenia za 9 dni:
165,68 zł × 9 = 1491,12 zł brutto
W tym przykładzie wynagrodzenie chorobowe za 9 dni wynosi 1491,12 zł brutto. Jeżeli pracownik był nieobecny tylko przez część miesiąca, otrzyma również wynagrodzenie za dni przepracowane. Wynagrodzenie zasadnicze za pozostałą część miesiąca pomniejsza się według odrębnych zasad.
Kiedy świadczenie chorobowe nie przysługuje?
Prawo do wynagrodzenia chorobowego wiąże się z ubezpieczeniem chorobowym i prawidłowym wykorzystywaniem zwolnienia. Pracownik zatrudniony na umowie o pracę nabywa je zwykle po 30 dniach nieprzerwanego obowiązkowego ubezpieczenia. Do okresu wyczekiwania można doliczyć wcześniejsze ubezpieczenie, jeśli przerwa nie przekroczyła 30 dni. W niektórych sytuacjach, na przykład po wypadku w drodze do pracy lub przy co najmniej 10 latach obowiązkowego ubezpieczenia, świadczenie może przysługiwać bez tego okresu.
Świadczenie może nie przysługiwać w następujących sytuacjach:
- choroba przypada na okres urlopu bezpłatnego lub wychowawczego, tymczasowego aresztowania albo odbywania kary pozbawienia wolności,
- niezdolność do pracy powstała wskutek umyślnego przestępstwa lub wykroczenia potwierdzonego prawomocnym wyrokiem sądu,
- choroba jest skutkiem nadużycia alkoholu, przy czym świadczenie nie przysługuje za pierwsze 5 dni niezdolności,
- pracownik wykonuje w czasie zwolnienia inną pracę zarobkową albo wykorzystuje zwolnienie niezgodnie z jego celem,
- zaświadczenie lekarskie zostało sfałszowane.
Podstawowym dokumentem potwierdzającym niezdolność do pracy jest e-ZLA. Bez prawidłowego zwolnienia nie ma podstaw do usprawiedliwienia nieobecności ani wypłaty świadczenia.
Najważniejsze przy samodzielnym sprawdzaniu kwoty są trzy elementy: właściwa średnia z wynagrodzenia, pomniejszenie jej o 13,71% oraz podzielenie podstawy przez 30 dni. Dopiero potem stosuje się stawkę 80% lub 100% i mnoży wynik przez liczbę dni choroby.
Artykuł ma charakter informacyjny. W przypadku nietypowych składników wynagrodzenia, zmiany etatu, kilku tytułów ubezpieczenia lub przerw w zatrudnieniu sposób obliczeń może wymagać analizy dokumentacji kadrowo-płacowej.
