Czym zajmuje się Urząd Regulacji Energetyki i ile zarabiają pracownicy?

Urząd Regulacji Energetyki jest centralnym organem administracji państwowej, który nadzoruje rynek energii, chroni odbiorców i pilnuje warunków konkurencji. W 2024 roku przeciętne wynagrodzenie zasadnicze pracownika URE wynosiło około 8 tys. zł brutto miesięcznie, a wynagrodzenie całkowite – prawie 12,3 tys. zł brutto. Problem polega na tym, że urząd konkuruje o prawników, ekonomistów i inżynierów z sektorem energetycznym, gdzie stawki są często wyższe.

Czym zajmuje się Urząd Regulacji Energetyki?

URE reguluje sektory energii elektrycznej, gazu i ciepła. Jego zadaniem nie jest zarządzanie przedsiębiorstwami energetycznymi, lecz tworzenie i egzekwowanie warunków, w których rynek może działać stabilnie, przejrzyście i z poszanowaniem praw odbiorców.

Zakres odpowiedzialności prezesa URE wynika przede wszystkim z ustawy Prawo energetyczne, ale kompetencje regulatora są wskazane także w innych ustawach krajowych i przepisach unijnych. Transformacja energetyczna zwiększa znaczenie tych zadań, ponieważ pojawiają się nowe technologie, modele biznesowe i problemy związane z przyłączaniem źródeł odnawialnych do sieci.

Najważniejsze obszary działalności urzędu obejmują:

• Koncesje – URE wydaje, zmienia i kontroluje koncesje na prowadzenie działalności w sektorze energetycznym, a także rozpatruje wnioski o promesy koncesji.
• Taryfy – regulator zatwierdza taryfy dla części przedsiębiorstw energetycznych, oceniając uzasadnienie kosztów i wpływ cen na odbiorców.
• Spory – rozstrzyga między innymi sprawy dotyczące odmowy przyłączenia instalacji, w tym źródeł OZE, do sieci.
• Kontrole i monitoring – sprawdza przestrzeganie obowiązków przez przedsiębiorstwa i obserwuje funkcjonowanie rynku.
• Ochrona odbiorców – reaguje na naruszenia praw klientów oraz udziela informacji i rozpatruje skargi.

Skala tych działań jest duża. W 2024 roku pracownicy URE rozpatrzyli 5539 spraw koncesyjnych i dotyczących promes, rozpoznali 9673 skargi i udzielili porad, przeprowadzili 20 235 kontroli i monitoringów, rozstrzygnęli 2026 sporów oraz prowadzili 991 postępowań taryfowych.

Ile zarabiają pracownicy URE?

Zgodnie ze sprawozdaniem szefa służby cywilnej za 2024 rok przeciętne miesięczne wynagrodzenie zasadnicze brutto w URE wynosiło około 8 tys. zł. Przeciętne miesięczne wynagrodzenie całkowite brutto sięgało natomiast prawie 12,3 tys. zł.

Te wartości nie oznaczają tego samego. Wynagrodzenie zasadnicze to stała część pensji wynikająca z zajmowanego stanowiska i zaszeregowania. Wynagrodzenie całkowite może obejmować między innymi dodatki, nagrody, świadczenia związane ze stażem oraz inne składniki. Dlatego nie należy porównywać pensji zasadniczej w URE z całkowitym wynagrodzeniem oferowanym w prywatnej firmie.

Średnia nie pokazuje też rozkładu zarobków. Inaczej wynagradzany jest pracownik wykonujący zadania administracyjne, inaczej radca prawny, analityk rynku, ekonomista czy inżynier zajmujący się sieciami i taryfami. Na poziom płacy wpływają stanowisko, doświadczenie, zakres odpowiedzialności i składniki dodatkowe.

URE potrzebuje kadr łączących wiedzę ekonomiczną, inżynierską i prawną. Problem polega na tym, że osoby z takim profilem mogą znaleźć w sektorze energetycznym warunki finansowe wyraźnie lepsze niż w administracji publicznej – wskazywał Mariusz Swora, były prezes URE.

Różnicę między misją publiczną a rynkiem pracy dobrze pokazuje przykład specjalistów energetycznych. Według danych z rekrutacji prowadzonych przez Hays Poland w 2024 roku 8 tys. zł brutto było dolną granicą wynagrodzeń dla części stanowisk, między innymi specjalistów do spraw harmonogramowania i projektantów gazociągów. Dla wielu innych stanowisk minimum było wyższe.

Nie oznacza to, że każdy pracownik prywatnej firmy zarabia więcej niż osoba zatrudniona w URE. Pokazuje jednak, dlaczego urząd ma trudność z przyciąganiem i zatrzymywaniem osób posiadających rzadkie kompetencje. W energetyce potrzebni są specjaliści rozumiejący jednocześnie przepisy, modele finansowe, działanie sieci i techniczne ograniczenia inwestycji.

Dlaczego URE ma problemy kadrowe?

W latach 2020–2024 zatrudnienie w urzędzie wzrosło z 366 do 423 osób. Wzrost liczby pracowników nie nadąża jednak za przyrostem obowiązków. Według szacunków URE liczba głównych zadań prezesa zwiększyła się z około 37 w 2014 roku do ponad 140 obecnie.

W latach 2023–2024 urząd wnioskował o ponad 100 nowych etatów w związku z trzema istotnymi nowelizacjami przepisów dotyczących energetyki i OZE. Nie otrzymał środków na utworzenie żadnego z tych etatów. W sprawozdaniu za 2024 rok URE wskazał, że nowe obowiązki często nie były powiązane z finansowaniem potrzebnym do ich realizacji.

Najczęściej wskazywane przyczyny problemów kadrowych to:

• konkurencja sektora prywatnego – przedsiębiorstwa energetyczne mogą oferować specjalistom wyższe wynagrodzenia i bardziej elastyczne warunki pracy;
• rosnąca liczba obowiązków – kolejne ustawy nakładają na urząd nowe zadania bez proporcjonalnego zwiększenia zatrudnienia;
• wysoki poziom złożoności spraw – postępowania wymagają analizy prawnej, ekonomicznej i technicznej;
• ograniczone możliwości cyfryzacji – bez nowoczesnych narzędzi część pracy nadal wymaga czasochłonnej obsługi administracyjnej;
• odpływ doświadczonych pracowników – odejście osoby znającej procedury i rynek utrudnia szybkie wdrożenie następcy.

W latach 2020–2024 odejścia inicjowane przez pracowników, w tym przejścia na emeryturę, stanowiły około 70 proc. wszystkich przyczyn rozwiązania stosunku pracy w URE. Same wypowiedzenia składane przez pracowników odpowiadały za około 33 proc. przyczyn odejść.

Jak braki kadrowe wpływają na rynek energii?

Problem nie kończy się na trudniejszej organizacji pracy urzędu. Mniejsza liczba specjalistów może wydłużać postępowania, a to wpływa na przedsiębiorstwa, inwestorów i odbiorców. Dotyczy to zwłaszcza spraw koncesyjnych, taryfowych oraz sporów o przyłączenie nowych instalacji do sieci.

Dla inwestora niepewność co do terminu rozstrzygnięcia jest realnym kosztem. Opóźnienie decyzji może przesunąć finansowanie, zamówienie urządzeń albo rozpoczęcie budowy. W przypadku projektów OZE ma to znaczenie także dla terminów realizacji zobowiązań i planowania pracy sieci.

Wnioski dotyczące terminowości pojawiały się również w kontrolach Najwyższej Izby Kontroli. Po jednej z kontroli NIK wskazywała na potrzebę takiej organizacji pracy i polityki kadrowej, aby urząd dotrzymywał terminów rozpatrywania spraw wynikających z Kodeksu postępowania administracyjnego.

Nie można jednak sprowadzać problemu wyłącznie do zbyt małej liczby pracowników. Jeżeli ustawodawca tworzy skomplikowane i częściowo nakładające się procedury, urząd może potrzebować kolejnych osób tylko po to, aby obsługiwać nieefektywny system.

Więcej etatów czy mniej biurokracji?

URE potrzebuje finansowania na wynagrodzenia, cyfryzację i narzędzia analityczne. W 2024 roku wydatki urzędu wyniosły około 92 mln zł, a wydatki na wynagrodzenia wraz z pochodnymi sięgnęły 66,1 mln zł. Jednocześnie dochody budżetu państwa zrealizowane przez URE wyniosły 309,7 mln zł, z czego 80,3 proc. stanowiły opłaty koncesyjne.

Samo zwiększanie zatrudnienia może jednak nie rozwiązać problemu. Byli prezesi URE i przedstawiciele branży wskazują na potrzebę przeglądu zadań regulatora. Część czynności można uprościć, przenieść do innych instytucji albo zastąpić mniej czasochłonną formą rozstrzygnięcia. Nie powinno to oznaczać odebrania stronom prawa do odwołania ani osłabienia ochrony odbiorców.

Deregulacja w tym znaczeniu nie polegałaby na ograniczeniu nadzoru nad rynkiem. Chodzi raczej o pozostawienie URE zadań najważniejszych dla konkurencji, bezpieczeństwa dostaw i ochrony odbiorców, a także o usunięcie procedur, które nie zwiększają jakości regulacji.

Sprawny URE wymaga obu zmian – wynagrodzeń pozwalających konkurować o specjalistów oraz przepisów, które nie mnożą obowiązków bez wyraźnej potrzeby. Bez tego urząd może formalnie otrzymywać coraz więcej kompetencji, ale nie będzie miał warunków, by wykonywać je szybko i na poziomie wymaganym przez transformację energetyczną.

Informacje o wynagrodzeniach dotyczą przeciętnych wartości brutto za 2024 rok i nie oznaczają pensji każdej osoby zatrudnionej w URE. Wynagrodzenie zasadnicze i całkowite obejmują różne składniki, dlatego nie są wartościami zamiennymi.