Czy badania wstępne do pracy są płatne? Kto za nie odpowiada?

Nie, badania wstępne do pracy nie są płatne dla kandydata. Ich koszt w całości ponosi pracodawca, który ma obowiązek zapewnić osobom przyjmowanym do pracy profilaktyczną opiekę lekarską. Kandydat powinien otrzymać od przyszłego pracodawcy skierowanie na badania i nie powinien być obciążany wydatkami za wizytę ani wymagane konsultacje.

Kto płaci za badania wstępne?

Podstawę prawną stanowi art. 229 Kodeksu pracy. Wstępnym badaniom lekarskim podlegają przede wszystkim osoby przyjmowane do pracy. Pracodawca nie może dopuścić pracownika do wykonywania obowiązków bez aktualnego orzeczenia lekarskiego, które potwierdza brak przeciwwskazań do pracy na określonym stanowisku.

Badania wykonuje się na podstawie skierowania wystawionego przez pracodawcę. Dokument powinien opisywać stanowisko oraz warunki pracy, w tym występujące czynniki szkodliwe lub uciążliwe. Na tej podstawie lekarz medycyny pracy ustala zakres niezbędnych badań i wydaje orzeczenie lekarskie.

W praktyce pracodawca często ma zawartą umowę z konkretną placówką medycyny pracy i wskazuje ją kandydatowi. Do jego obowiązków należy:

• Wystawienie skierowania na badania wstępne.
• Opłacenie całego badania oraz wymaganych konsultacji lub dodatkowych badań.
• Wskazanie placówki, w której kandydat może wykonać badania.

Skierowanie należy zrealizować przed dopuszczeniem do pracy. Dotyczy to także pracy zdalnej. Sam fakt wykonywania obowiązków z domu, na przykład przy komputerze, nie zwalnia pracodawcy z obowiązku uzyskania aktualnego orzeczenia.

Co zrobić, jeśli zapłacisz za badania samodzielnie?

Wyjątkowo może się zdarzyć, że kandydat najpierw opłaci wizytę, na przykład gdy placówka nie rozlicza się bezpośrednio z pracodawcą. Nie oznacza to jednak, że koszt powinien ostatecznie ponieść kandydat. Należy zachować fakturę, rachunek lub inny dowód zapłaty i przekazać go pracodawcy wraz z wnioskiem o zwrot.

W takiej sytuacji znaczenie mają następujące zasady:

• Pracodawca powinien zwrócić koszt badania oraz wymaganych świadczeń medycyny pracy.
• Do wniosku o zwrot trzeba dołączyć fakturę, rachunek albo inny dokument potwierdzający zapłatę.
• Jeżeli badania odbywają się w innej miejscowości, pracodawca powinien zwrócić także koszty przejazdu na zasadach stosowanych przy podróżach służbowych.
• Przed zapłatą warto uzgodnić z pracodawcą sposób rozliczenia, aby uniknąć problemów z uznaniem wydatku.

Jeśli pracodawca wymaga samodzielnego opłacenia badań, a następnie odmawia zwrotu mimo przedstawienia dowodu zapłaty, można zwrócić się o informację do Państwowej Inspekcji Pracy.