Ile zarabia europoseł? Pensja, dieta, inne dodatki

Myślisz o starcie w wyborach do Parlamentu Europejskiego i zastanawiasz się, ile realnie zarabia europoseł? Wokół pensji, diet i dodatków narosło sporo mitów. Z tego tekstu poznasz konkretne kwoty, zasady wypłat i to, co faktycznie trafia do kieszeni europosła.

Jak ustalana jest pensja europosła?

Od 2009 roku wynagrodzenie europosłów zostało ujednolicone dla wszystkich krajów. Wcześniej każdy otrzymywał pensję w wysokości zbliżonej do posła w swoim państwie, co prowadziło do dużych dysproporcji między krajami. Dziś wszyscy członkowie Parlamentu Europejskiego dostają pensję według tej samej formuły.

Podstawą jest wynagrodzenie sędziego Trybunału Sprawiedliwości UE. Pensja europosła wynosi 38,5% wynagrodzenia podstawowego sędziego TSUE. Przekłada się to na około 10 tysięcy euro brutto miesięcznie, przy niewielkich wahaniach z powodu corocznej indeksacji.

Wynagrodzenie podstawowe

Oficjalna pensja europosła to nieco poniżej 10 000 euro brutto miesięcznie. Kwota jest wypłacana z budżetu Parlamentu Europejskiego, a nie z budżetu krajowego. Nie ma więc znaczenia, czy ktoś został wybrany w Polsce, Hiszpanii czy w Niemczech. Podstawa jest taka sama dla każdego.

W przeliczeniu na złotówki daje to około 40–45 tysięcy złotych brutto miesięcznie, zależnie od kursu euro. Nie jest to jednak pełna kwota, która trafia na konto. Najpierw odliczane są podatki unijne i składki, a później często także podatek krajowy. Dla wyborców z Polski oznacza to zwykle około 30 tysięcy złotych netto, ale dokładny wynik zależy od kursu, ulg oraz interpretacji przepisów przez krajowy fiskus.

Podatki i składki

Od wynagrodzenia podstawowego Parlament Europejski potrąca podatek unijny i składki na ubezpieczenia. Po tych odliczeniach europoseł otrzymuje około 7 000–8 000 euro netto. Na tym etapie pensja nadal jest opodatkowana tylko na poziomie UE.

Dodatkowo część państw, w tym Polska, nakłada na europosłów podatek dochodowy w kraju. Organy podatkowe traktują pensję z Brukseli jak zwykły dochód i wzywają do jego rozliczenia. W praktyce wielu europosłów płaci więc podwójny podatek, choć istnieją umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania, które zmniejszają ciężar fiskalny.

Podstawowa pensja europosła jest taka sama dla wszystkich krajów, ale ostateczna kwota na koncie zależy od systemu podatkowego w państwie wyboru.

Jakie diety i zwroty kosztów otrzymuje europoseł?

Samej pensji towarzyszy szeroki pakiet dodatków. Ma on pokrywać realne koszty pracy w Brukseli, Strasburgu i w okręgu wyborczym. Chodzi o mieszkanie, wyżywienie, loty, prowadzenie biura i zatrudnianie zespołu. Te środki formalnie nie są dochodem, tylko zwrotem kosztów, choć w debacie publicznej często wrzuca się je do jednego worka.

Dieta dzienna

Najbardziej znanym dodatkiem jest dieta dzienna. Europosłowie otrzymują ją za każdy dzień obecności na posiedzeniach w Brukseli lub Strasburgu. Kwota wynosi około 350 euro za dzień. Z tego mają pokryć koszt hotelu, wyżywienia i bieżących wydatków w trakcie pracy w PE.

Warunkiem wypłaty diety jest obecność na głosowaniach. Jeśli europoseł podpisze listę, ale nie pojawi się na sesji plenarnej, dieta może zostać obniżona o połowę. W przypadku nieobecności bez usprawiedliwienia świadczenie przepada. Dla aktywnego posła, który regularnie uczestniczy w pracach, diety mogą wynieść od kilku do kilkunastu tysięcy euro miesięcznie.

Koszty podróży

Parlament Europejski zwraca także koszty podróży na sesje plenarne, posiedzenia komisji i delegacji. Zwrot dotyczy lotów, pociągów i przejazdów samochodem. Wypłata jest oparta na cenie biletu, ale obowiązują limity i konieczność przedstawienia dokumentów.

Osobno funkcjonuje zwrot wydatków na podróże w kraju i w okręgu wyborczym. Dzięki temu europoseł może utrzymywać kontakt z wyborcami, uczestniczyć w spotkaniach i konferencjach. Kwoty tych zwrotów są mniejsze niż w przypadku lotów do Brukseli, ale łącznie tworzą zauważalną część miesięcznych świadczeń.

Ryczałt na biuro poselskie

Kolejna pozycja to ryczałt na biuro, czyli tzw. reimbursement generalny. Miesięcznie europoseł otrzymuje około 4 500–5 000 euro na pokrycie kosztów prowadzenia biura w kraju. Z tych środków finansuje się czynsz, media, materiały biurowe, stronę internetową czy wydarzenia informacyjne.

Parlament zastrzega, że środki te nie mogą być wykorzystane prywatnie. W razie długotrwałej nieobecności europosła część ryczałtu bywa zmniejszana. Pewne kraje wprowadziły także wymóg większej przejrzystości wydawania tych pieniędzy, dlatego wielu polityków publikuje raporty z rozliczeń biura.

Aby łatwiej porównać najczęściej omawiane świadczenia, warto zestawić je w jednej tabeli:

Diety, ryczałty i budżet na biura to nie jest pensja europosła, ale środki na pokrycie realnych kosztów prowadzenia mandatu.

Jak wyglądają emerytury i odprawy?

System świadczeń po zakończeniu mandatu także jest ściśle opisany. Europosłowie zdobywają prawo do emerytury z Parlamentu Europejskiego po ukończeniu 63 lat. Każdy rok pełnienia mandatu daje 3,5% podstawowej pensji jako część przyszłej emerytury, maksymalnie do 70% wynagrodzenia podstawowego.

Przykładowo polityk z dwiema pełnymi kadencjami, czyli 10 lat w PE, może liczyć na około 35% pensji podstawowej jako świadczenie emerytalne. Ta emerytura jest niezależna od świadczeń z systemu krajowego. Wiele osób łączy więc emeryturę państwową i unijną, co znacznie podnosi ich łączny dochód po zakończeniu pracy.

Dodatkowo po przegranych wyborach lub dobrowolnej rezygnacji przysługuje tzw. odprawa przejściowa. Jest to świadczenie wypłacane co miesiąc przez okres od 6 do 24 miesięcy. Wysokość jednej raty odpowiada mniej więcej pensji europosła. Długość wypłaty zależy od stażu w PE. Świadczenie wygasa, gdy były europoseł obejmie inną płatną funkcję publiczną lub pracę w instytucji unijnej.

Ile zarabia asystent i zespół europosła?

Każdy członek Parlamentu Europejskiego ma do dyspozycji wysoki budżet na asystentów. To pieniądze wyodrębnione z budżetu PE, których nie da się zamienić na prywatny dochód. Miesięcznie jest to ponad 25 000–28 000 euro. Kwota nie trafia na konto europosła. Zarządza nią administracja Parlamentu i wypłaca środki bezpośrednio zatrudnionym pracownikom.

Jak wykorzystać tak duży budżet w praktyce? Każdy eurodeputowany decyduje, ile osób zatrudni i w jakim mieście będzie działał zespół. Część pracowników pracuje w Brukseli lub Strasburgu, a część w kraju, w biurze okręgowym. Skład zespołu zależy od tematyki, którą polityk się zajmuje i od stylu pracy.

Budżet na asystentów

Z tych środków finansuje się pensje asystentów, ich składki na ubezpieczenie społeczne i zdrowotne, szkolenia oraz niektóre koszty podróży służbowych. Przykładowo europoseł może zatrudnić trzech asystentów w Brukseli oraz dwóch w kraju, a resztę budżetu przeznaczyć na specjalistów ds. analiz czy komunikacji.

Jakie zadania wykonuje taki zespół na co dzień? W praktyce to oni odpowiadają za większość merytorycznej i organizacyjnej pracy europosła, dlatego typowy zakres zadań obejmuje między innymi:

• przygotowywanie analiz i raportów do prac komisji,
• obsługę poprawek do projektów aktów prawnych,
• kontakt z wyborcami i organizacjami społecznymi w kraju,
• koordynację kalendarza, spotkań i wyjazdów,
• prowadzenie komunikacji w mediach społecznościowych,
• organizację konferencji, debat i wydarzeń w okręgu.

Zatrudnianie w kraju i w Brukseli

Asystenci dzielą się na akredytowanych w Parlamencie Europejskim oraz lokalnych. Pierwsi pracują głównie w Brukseli lub Strasburgu. Podpisują umowę bezpośrednio z Parlamentem. Lokalne umowy najczęściej zawiera się z biurem w kraju, ale i wtedy środki pochodzą z budżetu PE i są kontrolowane przez jego administrację.

Wysokość pensji asystentów mocno różni się między krajami i zespołami. Wiele zależy od doświadczenia, zakresu obowiązków i miejsca pracy. Stawki sięgają od kilku do kilkunastu tysięcy złotych netto w Polsce oraz od kilku tysięcy euro w Brukseli. Z budżetu na asystentów nie wolno finansować członków najbliższej rodziny europosła, co ma ograniczać nepotyzm.

Od czego zależą realne zarobki europosła?

Same tabele i stawki nie oddają pełnego obrazu. Dwie osoby z takim samym mandatem mogą mieć diametralnie różny poziom życia. Dlaczego tak się dzieje? Bo na realne zarobki europosła wpływa kilka zmiennych, które wykraczają poza samą pensję.

Po pierwsze decyduje system podatkowy państwa. Tam gdzie podatki są wyższe, netto zostaje mniej. Po drugie ogromne znaczenie mają diety dzienne. Aktywny poseł, często obecny w Brukseli, zbiera ich dużo więcej niż ten, który bywa rzadko. Po trzecie ważne są koszty życia, czyli poziom cen mieszkań, wyżywienia i usług w kraju zamieszkania i w Belgii.

Warto dodać, że europosłowie często część zarobków przeznaczają na finansowanie lokalnych biur partii, projektów społecznych albo kampanii informacyjnych. Dla części z nich Parlament Europejski jest także drogą do dalszej kariery politycznej w kraju. Mandat daje rozpoznawalność, która później bywa przydatna w kolejnych wyborach do sejmu czy na urząd prezydenta miasta.

Gdy uwzględni się wszystkie elementy – pensję, diety, zwroty kosztów, budżet na biura i asystentów – widać, że praca europosła to finansowo bardzo atrakcyjna funkcja. Jednocześnie jest obwarowana wieloma wymogami przejrzystości, sprawozdawczości i kontroli wydatków, co szczególnie mocno odczuwają osoby rozliczające się w Polsce.