400 brutto ile to netto? Wyjaśniamy przeliczenie na rękę

Kwota 400 zł brutto daje różną wypłatę netto w zależności od rodzaju umowy. Zatrudniony na umowie o pracę dostanie 314 zł, na umowie zlecenie 289 zł, a na umowie o dzieło 346 zł. W przypadku B2B z ulgą na start zostaje 129 zł – po jej zakończeniu interes przestaje się opłacać. W dalszej części dokładnie rozkładamy te obliczenia.

Od czego zależy wysokość netto

Przeliczenie brutto na netto sprowadza się do odjęcia od wynagrodzenia obowiązkowych składek oraz zaliczki na podatek dochodowy. Ich lista i wysokość zmieniają się wraz z formą zatrudnienia – dlatego te same 400 zł brutto może oznaczać zarówno 346 zł, jak i stratę przekraczającą 80 zł miesięcznie. Istotne są tu przede wszystkim: ubezpieczenie emerytalne, rentowe, chorobowe, zdrowotne oraz zaliczka na podatek PIT, a po stronie pracodawcy dodatkowo składka wypadkowa, Fundusz Pracy i FGŚP.

Wpływ na wynik mają też czynniki indywidualne – np. podleganie ulgom podatkowym, wiek, status studenta czy prawo do 50% kosztów uzyskania przychodu. Wszystkie wyliczenia prezentowane w artykule opieramy na powszechnie obowiązujących parametrach w 2026 roku.

Ile na rękę przy umowie o pracę

Umowa o pracę obciąża pensję niemal wszystkimi składkami wymaganymi przez polski system. Od 400 zł brutto potrąca się ubezpieczenie emerytalne w wysokości 39,04 zł, rentowe 6,00 zł oraz chorobowe 9,80 zł. Następnie od podstawy wymiaru nalicza się składkę zdrowotną – 31,06 zł. Po uwzględnieniu kosztów uzyskania przychodu podstawa opodatkowania spada do 95 zł, przez co zaliczka na podatek wynosi 0 zł.

Efektem tych odliczeń jest przelew na konto pracownika w kwocie 314,10 zł. Co miesiąc wartość ta pozostaje taka sama, ponieważ nie ma tu progu podatkowego, który zwiększałby zaliczkę. Dla pracodawcy całkowity koszt zatrudnienia przy tym wynagrodzeniu to 481,92 zł – musi on bowiem sfinansować część składek: emerytalną (39,04 zł), rentową (26,00 zł), wypadkową (6,68 zł) oraz Fundusz Pracy i FGŚP (łącznie 10,20 zł).

Przy wynagrodzeniu 400 zł brutto miesięczne potrącenia z umowy o pracę wynoszą łącznie 85,90 zł, nigdy nie pojawia się zaliczka na podatek, a łączny wydatek firmy przekracza 480 zł.

Wynagrodzenie z umowy zlecenia

W przypadku umowy zlecenie kwota netto dla 400 zł brutto to 289,01 zł (często zaokrąglana do 289 zł). Składki są tu nieco niższe niż na etacie, ponieważ ubezpieczenie chorobowe ma charakter dobrowolny – w podanym wariancie wynosi 0 zł. Po potrąceniu emerytalnego (39,04 zł) i rentowego (6,00 zł) oraz wyliczeniu zdrowotnego (31,95 zł) podstawa opodatkowania rośnie do 284 zł, a zaliczka na podatek to 34 zł.

Pracodawca opłaca składki według podobnego schematu, przy założeniu, że zlecenie nie jest wykonywane w siedzibie firmy. Dlatego może pominąć składkę wypadkową. Po stronie firmy pojawia się natomiast obowiązkowe ubezpieczenie rentowe w wysokości 26 zł. Łączny koszt zatrudnienia zleceniobiorcy z kwotą 400 zł brutto wynosi wtedy 475,24 zł.

Warto podkreślić dwie sytuacje szczególne. Gdy zleceniodawcą jest aktualny pracodawca zleceniobiorcy, od umowy odprowadza się wszystkie składki – tak jak przy umowie o pracę. Z kolei osoby do 26. roku życia objęte ulgą dla młodych płacą zerowy podatek, a ich kwota netto wzrasta o wartość dotychczasowej zaliczki.

Umowa o dzieło – jak wygląda netto

Najprostszy mechanizm rozliczeń występuje przy umowie o dzieło. Zgodnie z przepisami kwota 400 zł brutto podlega jedynie opodatkowaniu PIT, bez składek ZUS. Przy standardowych 20% kosztach uzyskania przychodu podstawa opodatkowania spada do 320 zł, a zaliczka na podatek wynosi 54 zł. Po jej odliczeniu pracownik otrzymuje 346,00 zł na rękę.

Gdy wykonawca wykonuje dzieło na rzecz własnego pracodawcy, umowa traktowana jest jak stosunek pracy – wtedy obowiązują wszystkie składki ZUS i netto spada do poziomu etatowego. Stosowanie 50% kosztów uzyskania, typowych dla prac twórczych, zwiększa wypłatę do 362 zł. Pracodawca nie ponosi w tym wariancie dodatkowych kosztów – jego wydatek to dokładnie 400 zł brutto.

Dobrowolne ubezpieczenie chorobowe

W konstrukcji umowy o dzieło składka chorobowa nie jest obowiązkowa, ale można do niej przystąpić dobrowolnie. Decyzja o jej opłacaniu obniża wypłatę netto o dokładnie 2,45% podstawy wymiaru, czyli w tym przypadku o 9,80 zł. Dla kwoty 400 zł brutto oznaczałoby to spadek netto do ok. 336 zł.

Kontrakt B2B przy niskim przychodzie

Przy rozliczeniu w modelu B2B sytuacja diametralnie się zmienia. Samozatrudniony musi samodzielnie opłacić wszystkie składki ZUS. Dla przychodu 400 zł z faktury, po odjęciu ubezpieczenia zdrowotnego (minimum 270,90 zł w 2026 r. dla preferencyjnej podstawy) oraz ewentualnych składek społecznych i zaliczki, realna wypłata potrafi być ujemna.

W najkorzystniejszym wariancie – przy uldze na start – przez pierwsze 6 miesięcy przedsiębiorca płaci wyłącznie składkę zdrowotną. Wówczas z 400 zł brutto zostaje mu 129,10 zł. Po tym okresie aktywują się składki emerytalne (176,27 zł), rentowe (72,24 zł) i wypadkowe (15,08 zł), a miesięczne saldo spada do -134,49 zł. Oznacza to, że przy zaledwie 400 zł miesięcznego przychodu działalność przynosi stratę – trzeba dopłacać do składek z innych źródeł.

Pojedynczy kontrakt opiewający na 400 zł brutto w ramach B2B jest ekonomicznie nieopłacalny – już po pół roku konieczne staje się pokrywanie składek ZUS z prywatnych oszczędności.

Różnice w całorocznym rozliczeniu

Skumulowany obraz 12 miesięcy najlepiej oddaje wagę wyboru formy zarobkowania. Poniższa tabela zestawia roczne wartości netto oraz koszty pracodawcy dla czterech typów umów.

*Wartość orientacyjna – po wykorzystaniu ulgi roczne saldo staje się ujemne.

Mała kwota brutto obnaża skalę obciążeń publicznoprawnych. Różnica między umową o dzieło a etatem to aż 382,80 zł rocznie więcej w kieszeni zleceniobiorcy przy minimalnych formalnościach. Natomiast B2B przy takim obrocie w zasadzie nie daje szansy na dodatni wynik, chyba że przedsiębiorca jednocześnie rozlicza inne, lepiej płatne kontrakty – wtedy ZUS i tak musi być opłacony z całego dochodu, a analiza pojedynczego zlecenia ma inne znaczenie.