Preszpan – co to za materiał i dlaczego sprawdza się w elektroizolacji

Preszpan to materiał, o którym mało kto myśli na co dzień, a bez którego trudno wyobrazić sobie bezpieczną pracę transformatorów i silników. Ta gruba, sztywna tektura elektroizolacyjna towarzyszy elektrotechnice od dziesięcioleci, mimo że na rynku od dawna dostępne są nowocześniejsze laminaty syntetyczne.

Właściwości preszpanu istotne w elektroizolacji

Preszpan powstaje z włókien celulozowych sprasowanych pod wysokim ciśnieniem w twardą, jednolitą płytę. Taka budowa nadaje mu wysoką wytrzymałość dielektryczną przy relatywnie niskiej cenie w porównaniu z materiałami syntetycznymi. Dobrze znosi też kontakt z olejem transformatorowym – nasączony nim, zyskuje jeszcze lepsze parametry izolacyjne, co od lat czyni go standardem w transformatorach olejowych. Materiał łatwo się obrabia: da się go ciąć, giąć na gorąco i formować pod kątem konkretnego kształtu cewki czy rdzenia, co w produkcji seryjnej ma spore znaczenie. Nie każdy preszpan ma te same parametry – grubość i gęstość arkusza dobiera się do konkretnego napięcia pracy i temperatury otoczenia. Słabszą stroną materiału pozostaje wrażliwość na wilgoć: nienasączony preszpan chłonie wodę z powietrza, co obniża jego właściwości izolacyjne, dlatego suszenie przed montażem to standardowy etap pracy z tym materiałem.

Gdzie wykorzystuje się preszpan

Zastosowania preszpanu koncentrują się tam, gdzie potrzebna jest gruba, sztywna izolacja o dobrych parametrach mechanicznych. Najczęściej trafia do:

• transformatorów olejowych – jako przekładki między uzwojeniami i elementy dystansowe utrzymujące odstęp izolacyjny,

• rozdzielnic wysokiego napięcia – gdzie sztywność materiału ułatwia montaż stałych przegród,

• aparatury łączeniowej – jako izolacja elementów narażonych na wysokie napięcie,

• silników elektrycznych – w postaci sztywnych przekładek żłobkowych.

Producenci silników elektrycznych sięgają po preszpan zwłaszcza tam, gdzie konstrukcja wymaga sztywnej przekładki izolującej żłobki stojana, a nie elastycznej folii. W tym sensie preszpan i cienkie laminaty poliimidowe pełnią uzupełniające się role w tej samej maszynie, każdy odpowiadając za inny fragment izolacji.

Podsumowanie

Preszpan utrzymuje swoją pozycję w elektrotechnice od dekad. Tłumaczy to prosta kombinacja cech: niski koszt, łatwa obróbka i sprawdzona trwałość w środowisku oleju oraz wysokiej temperatury sprawiają, że nowsze materiały kompozytowe go uzupełniają, a nie zastępują. Przy wyborze konkretnej grubości i klasy preszpanu warto jednak kierować się parametrami docelowej aplikacji, nie tylko ceną arkusza – dobór niewłaściwego wariantu potrafi obniżyć trwałość całej izolacji. Firma Voltrog od lat dostarcza materiały elektroizolacyjne dla przemysłu, dlatego przy planowaniu konkretnego projektu warto skonsultować z nią dobór odpowiedniego preszpanu do parametrów pracy urządzenia.

Artykuł sponsorowany