Ile zarabia praktykant w 1 klasie zawodowej?

Praktykant w 1 klasie szkoły branżowej (młodociany w I roku nauki zawodu) musi dziś otrzymać co najmniej 8% przeciętnego wynagrodzenia, czyli w okresie 1.06–31.08.2026 r. jest to 765,03 zł brutto, co daje około 634–643 zł „na rękę” w zależności od miejsca zamieszkania i kosztów uzyskania przychodu. Po przekroczeniu kolejnego kwartału stawka zmienia się wraz z nową kwotą przeciętnego wynagrodzenia GUS, a pracodawca zawsze może zapłacić więcej niż minimum – w artykule znajdziesz wyjaśnienie, skąd biorą się te liczby i jak je czytać.

Na jakiej podstawie liczone jest wynagrodzenie praktykanta w 1 klasie?

Wynagrodzenie ucznia w 1 klasie szkoły branżowej I stopnia – czyli młodocianego w pierwszym roku nauki zawodu – nie jest ustalane „z głowy” przez pracodawcę. Kwotę minimalną wyznacza procent przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w gospodarce narodowej, ogłaszanego kwartalnie przez Prezesa GUS w Monitorze Polskim. Od lipca 2023 r. po zmianie przepisów stawki dla uczniów wzrosły o 3 punkty procentowe.

Zgodnie z § 19 rozporządzenia Rady Ministrów z 28 maja 1996 r. w sprawie przygotowania zawodowego młodocianych i ich wynagradzania, uczeń w nauce zawodu otrzymuje co najmniej:

W I roku nauki – nie mniej niż 8% przeciętnego wynagrodzenia, w II roku – 9%, w III roku – 10%, a przy przyuczeniu do wykonywania określonej pracy – co najmniej 7% tej samej podstawy.

Przykład z najnowszych danych: przeciętne wynagrodzenie w I kwartale 2026 r. wyniosło 9 562,88 zł. Dla 1 klasy zawodowej minimalna pensja to 8% z tej kwoty, czyli wspomniane 765,03 zł brutto obowiązujące w okresie 1.06–31.08.2026 r. Gdy GUS poda nową przeciętną płacę, od kolejnego kwartału automatycznie zmieni się też wynagrodzenie młodocianych.

Skoki wysokości wynagrodzeń młodocianych dobrze widać na przykładzie historycznych przeciętnych wynagrodzeń GUS:

• IV kwartał 2023 r. – 7 540,36 zł,
• I kwartał 2024 r. – 8 147,38 zł,
• III kwartał 2024 r. – 8 161,62 zł,
• IV kwartał 2024 r. – 8 477,21 zł,
• IV kwartał 2025 r. – 9 197,79 zł.

Za każdym razem, gdy rośnie ta podstawa, rośnie też minimalne wynagrodzenie ucznia – nawet jeśli sam procent (8%, 9%, 10% lub 7%) pozostaje taki sam.

Ile brutto zarabia praktykant w 1 klasie zawodowej w 2026 roku?

Dla przejrzystości warto zestawić aktualne minimalne stawki brutto dla młodocianych pracowników odbywających praktyczną naukę zawodu w latach nauki I–III oraz przyuczenie do wykonywania określonej pracy. Poniższa tabela opiera się na danych dla końca 2025 i pierwszych dwóch kwartałów 2026 r.:

Widzisz tu wyraźnie dwie rzeczy: sam procent rośnie z rokiem nauki (8–9–10%), a jednocześnie między kolejnymi okresami widać skoki, bo zmienia się średnia płaca w gospodarce. Dlatego na pytanie „ile zarabia praktykant w 1 klasie zawodowej” trzeba zawsze dodać: o jaki kwartał chodzi i jaka była w nim przeciętna pensja GUS.

Jak zmieniła się stawka po 2023 roku?

Do połowy 2023 r. wynagrodzenie ucznia w nauce zawodu wynosiło jeszcze 5–7% przeciętnego wynagrodzenia (5% w I roku, 6% w II, 7% w III). Rozporządzenie Rady Ministrów z 6 lipca 2023 r. podniosło te wartości o 3 punkty procentowe, co wyraźnie poprawiło sytuację młodocianych.

Po zmianie przepisów młodociani w I klasie szkoły branżowej zaczęli otrzymywać minimum 8% przeciętnego wynagrodzenia zamiast wcześniejszych 5%.

Efekt dobrze widać w archiwum: w marcu 2023 r. uczeń I roku dostawał 336,67 zł brutto, a w marcu 2024 r. już 603,23 zł brutto za I rok nauki (po zmianie procentów i wzroście przeciętnego wynagrodzenia GUS). Ta kwota 603,23 zł oznaczała wówczas ok. 518,21 zł netto przy pracy w miejscu zamieszkania oraz 520,52 zł netto przy pracy poza miejscem zamieszkania – różnice bierą się z innych kosztów uzyskania przychodu.

Ile netto dostaje praktykant w 1 klasie zawodowej?

Kwota brutto to dopiero punkt wyjścia. Uczeń – jako młodociany pracownik – objęty jest ubezpieczeniami społecznymi i zdrowotnym, dlatego na konto wpływa mniej. Dla okresu czerwiec–sierpień 2026 r. wygląda to tak:

Różnica między 634,20 a 642,70 zł wynika z innych kosztów uzyskania przychodu (250 zł lub 300 zł) oraz nieco innej składki zdrowotnej. W obu przypadkach od kwoty brutto pracodawca i pracownik opłacają składki emerytalne, rentowe, chorobowe i wypadkowe, a także składkę zdrowotną liczoną od pomniejszonej podstawy.

Dlaczego wypłata netto nie zawsze jest taka sama?

Dwie osoby w 1 klasie zawodowej, zarabiające identyczne minimum, mogą mieć inną kwotę netto. Dzieje się tak z kilku powodów:

• zastosowanie zwykłych lub podwyższonych kosztów uzyskania przychodu (250 zł lub 300 zł),
• praca w miejscu lub poza miejscem zamieszkania,
• złożenie u pracodawcy oświadczenia o stosowaniu kwoty zmniejszającej podatek (300 zł),
• różnice w wysokości składki zdrowotnej wynikające z powyższych elementów.

Przykładowo w marcu–maju 2026 r. uczeń I roku miał 735,82 zł brutto i do wypłaty od 613,24 zł (praca w miejscu zamieszkania) do 621,74 zł (poza miejscem zamieszkania). Mechanizm jest identyczny – zmienia się jedynie wyjściowa kwota brutto oraz wysokość składek.

Podobne różnice widać w poprzednich latach. Na przykład w okresie grudzień 2024 r. – luty 2025 r. uczeń I roku miał minimalnie 652,93 zł brutto, co przekładało się na ok. 553,96 zł netto przy pracy w miejscu zamieszkania oraz ok. 562,46 zł netto przy pracy poza miejscem zamieszkania.

Przykład składki zdrowotnej w 2025 r.

Na wysokość pensji „na rękę” silnie wpływa składka zdrowotna. Dobrze pokazują to dane z okresu czerwiec–sierpień 2025 r., gdy obowiązywały już podwyższone procenty dla młodocianych:

• I rok nauki – składka zdrowotna wynosiła ok. 18,97 zł przy kosztach uzyskania przychodu 250 zł lub ok. 10,47 zł przy kosztach 300 zł,
• II rok nauki – odpowiednio ok. 32,06 zł lub 23,56 zł,
• III rok nauki – odpowiednio ok. 45,15 zł lub 36,65 zł.

Im wyższy rok nauki i im niższe koszty uzyskania przychodu, tym wyższa składka zdrowotna i nieco niższe wynagrodzenie netto – nawet przy tej samej kwocie brutto.

Jak rośnie wynagrodzenie praktykanta w kolejnych latach nauki?

Dla młodocianego istotne jest nie tylko to, ile zarabia w 1 klasie zawodowej, ale też jak wynagrodzenie zmienia się w 2 i 3 roku nauki zawodu. System zbudowano tak, aby progres finansowy był wyraźny – wraz ze wzrostem umiejętności i odpowiedzialności rośnie procent przeciętnego wynagrodzenia.

Struktura wygląda następująco:

I rok nauki – minimum 8% przeciętnego wynagrodzenia, II rok – 9%, III rok – 10%, przyuczenie – 7%.

Przy przeciętnym wynagrodzeniu 9 562,88 zł oznacza to w okresie 1.06–31.08.2026 r. odpowiednio 765,03 zł, 860,66 zł i 956,29 zł brutto. Różnica między 1 a 3 rokiem nauki przy tej samej podstawie to już ponad 190 zł brutto miesięcznie, a im wyższe przeciętne wynagrodzenie GUS, tym większe realne kwoty.

W przypadku przyuczenia do wykonywania określonej pracy (7%) stawki są nieco niższe, ale nadal liczone od tej samej podstawy. Na przykład w okresie marzec–maj 2024 r. wynagrodzenie minimalne z tytułu przyuczenia wynosiło ok. 527,83 zł brutto, czyli o kilkadziesiąt złotych mniej niż w przypadku nauki zawodu w I roku (603,23 zł brutto w tym samym czasie).

Archiwalne stawki – jak wyglądał 1 rok nauki wcześniej?

Warto spojrzeć na archiwum, by mieć punkt odniesienia. Oto kilka przykładów minimalnego wynagrodzenia młodocianego w I roku nauki (nauka zawodu, a nie przyuczenie):

Wzrost z 336,67 zł do ponad 700 zł w ciągu dwóch–trzech lat wynikał jednocześnie z podniesienia procentu (z 5% do 8%) i wzrostu przeciętnego wynagrodzenia, od którego liczy się stawki dla młodocianych. Widać też, że w poszczególnych okresach stawki delikatnie rosną lub spadają – w zależności od tego, jak kształtuje się przeciętne wynagrodzenie w danym kwartale (np. 8 147,38 zł w I kwartale 2024 r. czy 8 477,21 zł w IV kwartale 2024 r.).

Jak pracodawca może podnieść wynagrodzenie praktykanta?

Kwoty podane w tabelach to zawsze minimum ustawowe. Żaden pracodawca nie może zejść poniżej tych wartości, ale nic nie stoi na przeszkodzie, by uczeń w 1 klasie zawodowej zarabiał więcej niż 8% przeciętnej płacy. Podniesienie faktycznego wynagrodzenia może przyjąć kilka form:

• wyższe wynagrodzenie zasadnicze niż minimalne 8% przeciętnego wynagrodzenia,
• premie uznaniowe za dobre wyniki w pracy lub nauce teoretycznej,
• nagrody okolicznościowe (np. świąteczne lub roczne),
• dodatkowe świadczenia, takie jak dofinansowanie dojazdów, posiłków czy odzieży roboczej.

W przepisach wprost zapisano, że kwoty z tabel są wyłącznie podstawą do wyliczeń i refundacji, a pracodawca ma pełne prawo wypłacać młodocianym wyższe stawki. Granicą staje się budżet firmy i przyjęta polityka płacowa, a nie zapisy rozporządzenia.

Refundacja wynagrodzenia młodocianych

Dla wielu firm ważną informacją jest możliwość uzyskania refundacji wynagrodzenia i składek ZUS młodocianych. Pracodawca może wystąpić z wnioskiem do Centrum Edukacji i Pracy Młodzieży OHP, ale refundacji podlega wyłącznie część odpowiadająca stawkom minimalnym z tabel, nie wyższe kwoty przyznane z dobrej woli pracodawcy.

Od 31 sierpnia 2004 r. obowiązują odnowione zasady refundacji. O wsparcie może ubiegać się tylko ten przedsiębiorca, który spełnia warunki określone w przepisach – m.in. zawiera prawidłowe umowy o pracę w celu przygotowania zawodowego i prowadzi naukę zawodu zgodnie z programem.

Jakie przepisy regulują wynagrodzenie praktykanta w 1 klasie zawodowej?

Jeśli chcesz mieć pewność, że wynagrodzenie praktykanta w 1 klasie zawodowej jest prawidłowo ustalone, warto znać podstawowe akty prawne. Najważniejsze źródła to:

• Rozporządzenie Rady Ministrów z 28 maja 1996 r. w sprawie przygotowania zawodowego młodocianych i ich wynagradzania (Dz.U. z 2018 r. poz. 2010 z późn. zm.) – tu znajdziesz procenty 8%, 9%, 10% i 7% oraz mechanizm powiązania z przeciętnym wynagrodzeniem,
• rozporządzenie Rady Ministrów z 6 lipca 2023 r. zmieniające powyższe rozporządzenie – tu podniesiono stawki o 3 punkty procentowe,
• Kodeks pracy – zwłaszcza przepisy o młodocianych (czas pracy, odpoczynek, zakazy prac wzbronionych),
• komunikaty Prezesa GUS w Monitorze Polskim – ogłaszają przeciętne miesięczne wynagrodzenie, np. 7 540,36 zł w IV kwartale 2023 r., 8 147,38 zł w I kwartale 2024 r. czy 9 562,88 zł w I kwartale 2026 r.

Na tej podstawie można samodzielnie policzyć, ile zarabia praktykant w 1 klasie zawodowej w danym kwartale: bierzesz przeciętne wynagrodzenie GUS, mnożysz przez 8% i porównujesz z aktualnymi tabelami wynagrodzeń młodocianych opublikowanymi przez szkołę, cech rzemiosł lub jednostkę OHP. To prosty rachunek, ale stoi za nim cały system przepisów.