Ile wynosi dodatek za dyżury w straży?
W PSP nie ma jednego, ustawowego dodatku za dyżur. Za dyżur domowy, czyli gotowość „pod telefonem”, co do zasady nie przysługuje osobna zapłata. Jeżeli strażak zostanie wezwany i faktycznie rozpocznie pracę, ten czas rozlicza się już jako czas służby lub pracy. W OSP również nie płaci się za samo pozostawanie w gotowości, lecz wypłaca ekwiwalent za udział w akcji ratowniczej albo szkoleniu.
Czy dyżur w straży jest płatny?
Najważniejsze znaczenie ma miejsce pełnienia dyżuru. Dyżur domowy polega na pozostawaniu w gotowości poza jednostką, zwykle z obowiązkiem odbierania telefonu i stawienia się po wezwaniu. Samo oczekiwanie na ewentualne wezwanie nie jest traktowane jak faktyczne wykonywanie pracy, dlatego nie tworzy automatycznie prawa do dodatku.
Inaczej wygląda dyżur zakładowy, pełniony w jednostce lub innym miejscu wskazanym przez przełożonego. Jeżeli w tym czasie strażak nie wykonuje pracy, dyżur nie musi być wliczany do czasu pracy, ale może podlegać rekompensacie w postaci czasu wolnego. Gdy udzielenie wolnego nie jest możliwe, przepisy prawa pracy przewidują wypłatę wynagrodzenia na zasadach dotyczących dyżuru zakładowego.
Jak wygląda rekompensata w PSP i OSP?
Poniższe zestawienie pokazuje, dlaczego określenie „dodatek za dyżur” może wprowadzać w błąd:
| Typ dyżuru lub formacja | Forma rekompensaty | Warunki otrzymania |
|---|---|---|
| Dyżur domowy w PSP | Brak osobnej zapłaty | Samo pozostawanie pod telefonem nie jest płatne. Rekompensata może dotyczyć faktycznie podjętej pracy po wezwaniu. |
| Dyżur zakładowy w PSP | Czas wolny albo wynagrodzenie | Dyżur musi być pełniony w jednostce lub innym miejscu wyznaczonym przez przełożonego. |
| Udział w akcji lub szkoleniu w OSP | Ekwiwalent godzinowy | Wypłata dotyczy realnego udziału w działaniach lub szkoleniu, a stawkę ustala właściwa gmina w granicach ustawowego limitu. |
Dyżur pod telefonem nie jest płatny, jeśli nie doszło do wezwania i rozpoczęcia pracy. Jeżeli strażak otrzyma polecenie stawienia się w jednostce albo wykonuje zadania po wezwaniu, nie rozlicza się już samej gotowości, lecz faktyczny czas pracy. Wtedy mogą mieć zastosowanie reguły dotyczące czasu służby, nadgodzin oraz należnego odpoczynku.
Jak rozliczane są dyżury w OSP?
W Ochotniczej Straży Pożarnej nie ma stałej pensji za dyżurowanie ani uniwersalnego dodatku za gotowość. Druh może otrzymać ekwiwalent za każdą rozpoczętą godzinę udziału w działaniu ratowniczym, akcji, szkoleniu lub ćwiczeniu, jeśli spełnione są warunki określone w przepisach i uchwale rady gminy.
W 2025 roku jako przykład stawek wskazywano około 27,70–49,92 zł za godzinę. Nie jest to jednak jedna ogólnopolska stawka wypłacana każdemu ochotnikowi. Konkretna kwota zależy od uchwały właściwej gminy, a ustawowy limit jest powiązany z przeciętnym wynagrodzeniem w gospodarce.
W praktyce oznacza to trzy rzeczy:
- Brak płatności za samą gotowość – oczekiwanie na wezwanie nie tworzy prawa do ekwiwalentu.
- Ekwiwalent za wykonane działania – podstawą wypłaty jest rzeczywisty udział w akcji ratowniczej lub szkoleniu.
- Stawka zależna od gminy – wysokość ekwiwalentu trzeba sprawdzić w uchwale jednostki samorządu właściwej dla danej OSP.
