Ile zarabia kierowca wozu strażackiego?

Nie ma jednej ogólnopolskiej pensji kierowcy wozu strażackiego. W Państwowej Straży Pożarnej kierowca jest funkcjonariuszem zatrudnionym na etacie, natomiast w Ochotniczej Straży Pożarnej najczęściej otrzymuje ekwiwalent za udział w działaniach ratowniczych albo wykonuje określone zadania na podstawie umowy. Ostateczny sposób finansowania zależy więc od rodzaju jednostki, podstawy prawnej oraz – w przypadku OSP – rozwiązań przyjętych lokalnie.

Kierowca w Państwowej Straży Pożarnej

W PSP kierowca wozu strażackiego nie funkcjonuje jako osoba rozliczana wyłącznie za pojedynczy wyjazd. Jest funkcjonariuszem Państwowej Straży Pożarnej, pozostającym w stosunku służbowym. Otrzymuje uposażenie, czyli świadczenie przysługujące z tytułu służby w formacji mundurowej.

Wysokość tego uposażenia wynika z przepisów dotyczących funkcjonariuszy PSP. Wpływają na nią między innymi stanowisko, stopień, staż służby oraz dodatki służbowe. System opiera się na mnożnikach kwoty bazowej, a całkowita wypłata może obejmować także dodatki związane z charakterem i warunkami służby oraz wysługą lat.

Oznacza to, że w PSP można mówić o wynagrodzeniu w klasycznym rozumieniu, choć sama funkcja kierowcy nie wyznacza jednej stałej stawki dla wszystkich. Dwóch funkcjonariuszy wykonujących podobne zadania może otrzymywać różne uposażenie ze względu na stopień, staż i zajmowane stanowisko.

Kierowca w OSP – ekwiwalent i umowy

W Ochotniczej Straży Pożarnej sytuacja wygląda inaczej. OSP działa jako jednostka ochotnicza, a udział w działaniach ratowniczych nie oznacza automatycznie zatrudnienia na etacie. Dlatego pytanie o to, ile zarabia kierowca wozu strażackiego OSP, nie ma jednej odpowiedzi.

Podstawowym świadczeniem jest ekwiwalent pieniężny za udział w działaniach ratowniczych, akcji ratowniczej, szkoleniu lub ćwiczeniu. Zgodnie z ustawą z 17 grudnia 2021 r. o ochotniczych strażach pożarnych przysługuje on strażakowi ratownikowi OSP, który spełnia warunki określone w przepisach. Ekwiwalent nie jest pensją ani zapłatą za pozostawanie w gotowości. Stanowi świadczenie związane z konkretnym udziałem w określonych czynnościach.

Środki na wypłatę ekwiwalentu pochodzą z budżetu gminy, na obszarze której znajduje się jednostka OSP. Stawkę ustala rada gminy w uchwale, dlatego nie istnieje jeden cennik obowiązujący w całej Polsce. Wysokość świadczenia, sposób dokumentowania udziału i lokalne zasady rozliczeń trzeba sprawdzać w przepisach konkretnej gminy.

Prawo do ekwiwalentu wiąże się z łącznym spełnieniem dwóch warunków:

• status strażaka ratownika OSP,
• udział w działaniu ratowniczym, akcji ratowniczej, szkoleniu lub ćwiczeniu.

Kierowanie wozem do miejsca zdarzenia może być uznane za bezpośredni udział w działaniu ratowniczym, ponieważ prowadzenie pojazdu jest czynnością niezbędną do dotarcia zespołu na miejsce i realizacji zadań. Samo prowadzenie samochodu nie wystarczy jednak w każdej sytuacji. Znaczenie ma to, czy dana osoba ma status strażaka ratownika OSP i czy uczestniczy w czynności objętej ustawą.

Drugą formą rozliczenia może być umowa dotycząca konkretnych zadań, na przykład konserwacji pojazdu lub sprzętu. W praktyce spotyka się umowy zlecenia, a w niektórych przypadkach także inne umowy cywilnoprawne. Trzeba jednak rozdzielić wynagrodzenie za konserwację sprzętu od ekwiwalentu za udział w działaniach ratowniczych.

W OSP mogą występować różne formy wykonywania zadań:

• Ekwiwalent – świadczenie za udział w działaniach ratowniczych, akcji ratowniczej, szkoleniu lub ćwiczeniu, wypłacane z budżetu gminy.
• Umowa zlecenia – może obejmować na przykład konserwację samochodu, sprzętu albo wykonywanie określonych czynności technicznych.
• Umowa o dzieło – może dotyczyć konkretnego, dającego się wyodrębnić rezultatu, jeśli charakter zadania spełnia warunki takiej umowy.
• Praca społeczna – wiele czynności w OSP wykonywanych jest bez stałego wynagrodzenia, w ramach działalności ochotniczej.

Nie należy automatycznie utożsamiać kierowcy OSP z pracownikiem gminy. OSP jest stowarzyszeniem, a zasady zawierania umów zależą od statusu jednostki, własności sprzętu, jej statutu oraz osób uprawnionych do reprezentowania. Gmina finansuje zadania OSP w zakresie przewidzianym przepisami, ale nie oznacza to, że każdy kierowca jednostki jest zatrudniony przez wójta jako pracownik samorządowy.

PSP i OSP – najważniejsze różnice

Jakie wymagania musi spełnić kierowca wozu?

Bez względu na to, czy chodzi o PSP, czy OSP, kierowanie wozem używanym jako pojazd uprzywilejowany wymaga spełnienia warunków dotyczących kierowcy i pojazdu. W przypadku kierowania takim pojazdem w ruchu drogowym znaczenie mają między innymi:

• ukończenie 21 lat, z wyjątkami przewidzianymi w przepisach dla niektórych funkcjonariuszy,
• prawo jazdy odpowiedniej kategorii do rodzaju prowadzonego pojazdu,
• aktualne badania lekarskie potwierdzające brak przeciwwskazań,
• badania psychologiczne, często wykonywane przez psychologa transportu,
• ukończenie kursu dla kierujących pojazdami uprzywilejowanymi i posiadanie wymaganego zezwolenia.

W OSP udział w działaniach ratowniczych podlega dodatkowo warunkom określonym w przepisach przeciwpożarowych, w tym wymogom dotyczącym wieku, stanu zdrowia i szkolenia pożarniczego. Kierowca może więc posiadać uprawnienia do prowadzenia pojazdu, ale nie spełniać wszystkich warunków koniecznych do bezpośredniego udziału w działaniach ratowniczych.

Dlatego odpowiedź na pytanie „ile zarabia kierowca wozu strażackiego?” trzeba zawsze poprzedzić ustaleniem, o jakiej jednostce mowa. W PSP chodzi o etat i uposażenie funkcjonariusza. W OSP najczęściej mówimy o ekwiwalencie zależnym od uchwały gminy, ewentualnej umowie za konkretne zadania albo dobrowolnej pracy bez stałej pensji.