George Soros – kto to i jakie ma osiągnięcia?

Data publikacji: 2026-01-26

George Soros to postać, która od dekad wzbudza intensywne emocje – od podziwu po zajadłą krytykę. Dla jednych symbol filantropii i obrońca demokracji, dla innych – uosobienie wpływowego manipulatora. Kim naprawdę jest ten węgiersko-amerykański miliarder i jakie są jego rzeczywiste osiągnięcia?

Kim jest George Soros?

George Soros, urodzony jako György Schwartz w 1930 roku w Budapeszcie, to amerykański inwestor, finansista i filantrop pochodzenia żydowskiego. Jego życie to historia skrajnych kontrastów – od ucieczki przed nazistami, poprzez spektakularną karierę na giełdzie, aż do roli jednego z najbardziej kontrowersyjnych darczyńców politycznych i społecznych.

Rodzina Sorosa przetrwała Holocaust dzięki fałszywym dokumentom i ukrywaniu się. Po wojnie młody George wyemigrował do Wielkiej Brytanii, gdzie studiował na renomowanej London School of Economics pod okiem filozofa Karla Poppera. Wkrótce potem przeniósł się do Stanów Zjednoczonych, gdzie rozpoczął karierę w finansach. To właśnie tam zbudował podstawy swojej gigantycznej fortuny.

Jak Soros zbudował swoją fortunę?

George Soros zasłynął jako twórca i zarządzający funduszem hedgingowym Quantum Fund, który w latach 1970–2000 przynosił średni roczny zwrot na poziomie 30–33%. Jego największym sukcesem była spekulacja na funcie brytyjskim w 1992 roku, kiedy to zarobił w jeden dzień ponad miliard dolarów, doprowadzając do tzw. „Czarnej Środy”. To wydarzenie przyniosło mu przydomek „człowiek, który złamał Bank Anglii”.

Spekulacje walutowe stały się jego znakiem rozpoznawczym, choć przyniosły mu też wiele krytyki. Zarzucano mu, że jego działania destabilizują gospodarki narodowe. Sam Soros wielokrotnie podkreślał, że świadomie korzysta z rynkowych mechanizmów, ale jego celem nie jest ich niszczenie, lecz wykorzystanie ich słabości.

„Lubię zarabiać dużo pieniędzy, a potem wydawać je na szczytne cele” – mawiał George Soros, tłumacząc swoją filozofię działania.

Teoria refleksyjności

Soros jest również autorem koncepcji teorii refleksyjności, która zakłada, że uczestnicy rynków finansowych nie działają na podstawie faktów, lecz ich interpretacji, co z kolei wpływa na rzeczywistość. Ta filozofia wpłynęła na jego decyzje inwestycyjne, a także na sposób postrzegania zjawisk społecznych i politycznych.

Uważał, że rynki są nie tylko narzędziem zysku, ale i odbiciem ludzkich przekonań oraz emocji. To podejście pozwalało mu przewidywać kryzysy i poruszać się po finansowych zawirowaniach z ogromną skutecznością.

Jak wygląda działalność filantropijna Sorosa?

Od końca lat 70. George Soros zaangażował się w działalność dobroczynną, wydając na ten cel ponad 32 miliardy dolarów. Jego największym projektem filantropijnym jest sieć fundacji Open Society Foundations (OSF), działających w ponad 100 krajach.

Fundacje Sorosa wspierają:

demokrację i prawa człowieka,
wolność mediów,
edukację i stypendia,
ochronę zdrowia i walkę z pandemią,
mniejszości etniczne i społeczne, w tym Romów, osoby LGBTIQA+, uchodźców i osoby ubogie.

W Polsce działania fundacji realizowane są m.in. przez Fundację im. Stefana Batorego. Soros wspierał także Uniwersytet Środkowoeuropejski w Budapeszcie, który stał się jednym z najważniejszych ośrodków akademickich w regionie.

Wsparcie dla demokracji w Europie Środkowo-Wschodniej

Po upadku komunizmu Soros aktywnie wspierał procesy demokratyzacyjne w krajach byłego bloku wschodniego. Wspomagał dysydentów, finansował niezależne media oraz organizacje obywatelskie. Ułatwiał też dostęp do edukacji i informacji, np. poprzez zakup kserokopiarek dla bibliotek i szkół, co w czasach cenzury miało ogromne znaczenie.

W latach 90. jego fundacje odpowiadały za znaczną część finansowania projektów edukacyjnych i zdrowotnych w takich krajach jak Rosja, Rumunia, Czechy czy Polska. Współpracował z opozycją w wielu państwach, widząc w tym szansę na budowę społeczeństw otwartych i odpornych na autorytaryzm.

Dlaczego Soros budzi tyle kontrowersji?

Pomimo ogromnego wkładu w rozwój społeczeństw obywatelskich, George Soros stał się celem licznych ataków – zarówno politycznych, jak i medialnych. W szczególności w Europie Środkowej i Wschodniej jest przedstawiany jako groźny manipulator, który rzekomo próbuje ingerować w suwerenność państw.

Węgierski premier Viktor Orbán uczynił z Sorosa wroga publicznego numer jeden, twierdząc, że planuje on „wymianę ludności” i podporządkowanie Europy globalnym elitom. Podobne narracje pojawiały się w Bułgarii, Rumunii, a nawet w Stanach Zjednoczonych.

Teorie spiskowe i kampanie nienawiści

Soros stał się bohaterem wielu teorii spiskowych. Oskarżano go o:

finansowanie masowej imigracji do Europy,
manipulowanie rynkami w celu destabilizacji państw,
wspieranie organizacji mających na celu obalenie demokratycznie wybranych rządów,
uczestnictwo w światowym spisku elit finansowych.

W rzeczywistości większość tych tez nie ma żadnego potwierdzenia w faktach. Soros rzeczywiście opowiadał się za humanitarnym traktowaniem uchodźców i wspierał organizacje broniące praw człowieka, co jednak interpretowane było jako próba ingerencji w politykę migracyjną.

Kampania plakatowa w Budapeszcie z hasłem „Nie pozwólmy, aby Soros śmiał się ostatni”, uznana została przez środowiska żydowskie za antysemicką, a przez ekspertów – za manipulacyjną i fałszywą.

Od mentora do wroga

Ironią losu jest fakt, że Viktor Orbán – najzagorzalszy krytyk Sorosa – w latach 80. był stypendystą jego fundacji i zawdzięcza jej studia w Oksfordzie. Wraz z innymi działaczami Fideszu korzystał z wsparcia finansowego fundacji, zanim przeszedł na pozycje nacjonalistyczne.

Zmiana narracji w stosunku do Sorosa była elementem politycznej strategii Orbána, mającej na celu konsolidację władzy i wskazanie zewnętrznego wroga. Soros doskonale pasował do tej roli – bogaty, wpływowy, pochodzący z zagranicy, a na dodatek Żyd.

Jakie są rzeczywiste osiągnięcia Sorosa?

George Soros to postać o niezwykłym dorobku – zarówno w sferze finansowej, jak i społecznej. Jako inwestor osiągnął imponujące wyniki, tworząc jeden z najskuteczniejszych funduszy hedgingowych w historii. Jako filantrop przeznaczył ponad 32 miliardy dolarów na projekty wspierające demokrację, edukację i prawa człowieka.

Do najważniejszych jego osiągnięć należą:

stworzenie i finansowanie Open Society Foundations,
wsparcie dla ruchów demokratycznych w krajach postkomunistycznych,
finansowanie leczenia, edukacji i infrastruktury w krajach rozwijających się,
założenie Uniwersytetu Środkowoeuropejskiego w Budapeszcie,
udział w kampaniach na rzecz legalizacji marihuany i reformy systemu karnego w USA.

Jego działalność została wielokrotnie doceniona – otrzymał tytuły doktora honoris causa, nagrody za działalność na rzecz praw człowieka oraz tytuł Człowieka Roku przyznany przez „Financial Times” w 2018 roku.

Przekazanie sterów

W 2023 roku George Soros przekazał zarządzanie fundacjami i majątkiem swojemu synowi, Alexandrowi. Choć Alex deklaruje kontynuację działań ojca, zapowiada też większe skoncentrowanie się na polityce wewnętrznej Stanów Zjednoczonych.

Open Society Foundations nadal działają, a ich misją pozostaje wspieranie społeczeństw otwartych, przejrzystości władzy i wolności jednostki. Fundacje te są obecne również w Polsce, gdzie m.in. wspierają działania na rzecz praworządności i wolności mediów.

Dlaczego Soros jest tak często oczerniany?

George Soros to idealny cel dla populistycznych polityków i skrajnych grup. Jego żydowskie pochodzenie, ogromna fortuna, działalność na rzecz praw mniejszości i liberalnych wartości – wszystko to czyni go łatwym obiektem ataków, często podszytych antysemityzmem.

Wizerunek Sorosa jako wszechwładnego manipulatora, który pociąga za sznurki globalnej polityki, to element narracji wykorzystywanej zarówno przez polityków, jak i media o określonej orientacji. W rzeczywistości jego wpływy są ograniczone – a fundusze, którymi dysponuje, nie dorównują budżetom państw czy korporacji.

Choć jego działania mogą budzić kontrowersje, nie można zapominać, że Soros wielokrotnie opowiadał się za przejrzystością, demokracją i prawami człowieka, a jego działalność filantropijna miała ogromny wpływ na życie milionów ludzi na całym świecie.

Co warto zapamietać?:

George Soros, urodzony w 1930 roku, to węgiersko-amerykański miliarder, inwestor i filantrop, który zbudował fortunę dzięki funduszowi hedgingowemu Quantum Fund, osiągając średni roczny zwrot na poziomie 30–33% w latach 1970–2000.

W 1992 roku Soros zarobił ponad miliard dolarów w jeden dzień, spekulując na funcie brytyjskim, co przyniosło mu przydomek „człowiek, który złamał Bank Anglii”.

Jako filantrop, Soros przeznaczył ponad 32 miliardy dolarów na wspieranie demokracji, praw człowieka, edukacji i ochrony zdrowia, a jego fundacje działają w ponad 100 krajach.

Soros jest autorem teorii refleksyjności, która podkreśla, że rynki finansowe są kształtowane przez ludzkie emocje i interpretacje, co wpływa na jego decyzje inwestycyjne.

Pomimo znaczącego wkładu w rozwój społeczeństw obywatelskich, Soros jest często celem ataków i teorii spiskowych, co jest związane z jego żydowskim pochodzeniem i działalnością na rzecz mniejszości.