Ile zarabia marszałek sejmu? Wynagrodzenie i dodatki

Patrzysz na kolejne doniesienia o politykach i zastanawiasz się, ile faktycznie zarabia marszałek Sejmu. Chcesz wiedzieć, z czego składa się ta pensja i skąd biorą się tak wysokie kwoty. Z poniższego tekstu dowiesz się, jak liczone jest wynagrodzenie marszałka, jakie dodatki dostaje i czym różni się jego pensja od zarobków zwykłego posła.

Jak oblicza się pensję marszałka Sejmu?

Pensja marszałka nie jest ustalana „z sufitu”. Wynika wprost z ustawy o wynagrodzeniu osób zajmujących kierownicze stanowiska państwowe oraz z rozporządzenia prezydenta, które przypisuje konkretne mnożniki do danych funkcji. Podstawą wyliczeń jest zawsze kwota bazowa zapisana w ustawie budżetowej na dany rok. W 2023 roku wynosiła ona 1 789,42 zł, a w 2025 roku już 1 878,89 zł, co od razu podnosi wszystkie powiązane z nią pensje.

Wynagrodzenie marszałka składa się z dwóch części: jest to wynagrodzenie zasadnicze oraz dodatek funkcyjny. Obie części liczy się, mnożąc kwotę bazową przez właściwy mnożnik. Dla marszałka Sejmu mnożnik wynosi 8,68 dla wynagrodzenia zasadniczego oraz 2,8 dla dodatku funkcyjnego. Łącznie daje to mnożnik 11,48, czyli jeden z najwyższych w całej administracji państwowej.

Przy kwocie bazowej 1 789,42 zł łączne uposażenie marszałka Sejmu wynosi co najmniej 20 542 zł brutto miesięcznie, bez dodatku za wysługę lat i diety.

Konkretne liczby dobrze widać na przykładzie Szymona Hołowni, który obejmował funkcję w 2023 roku. Jego wynagrodzenie zasadnicze wynosiło około 15 532 zł brutto, a dodatek funkcyjny około 5 010 zł brutto. Dawało to razem wspomniane ponad 20,5 tys. zł miesięcznie, a do tego dochodził dodatek za staż pracy i dieta poselska. Dla Włodzimierza Czarzastego, który objął funkcję w kolejnej kadencji, wyższa kwota bazowa oznacza już pensję ponad 21,5 tys. zł brutto, a w projekcie budżetu na 2026 rok zaplanowano dalszy wzrost do około 22,2 tys. zł brutto.

Aby lepiej zobaczyć sposób liczenia, możesz przejść kolejne kroki na przykładzie roku 2023:

• sprawdzenie kwoty bazowej w ustawie budżetowej (1 789,42 zł w 2023 roku),
• pomnożenie jej przez 8,68, co daje wynagrodzenie zasadnicze około 15 532 zł brutto,
• pomnożenie tej samej kwoty bazowej przez 2,8, co daje dodatek funkcyjny około 5 010 zł brutto,
• zsumowanie obu części i uzyskanie minimum 20 542 zł brutto, od których dopiero wylicza się dodatki stażowe.

Jakie dodatki otrzymuje marszałek Sejmu?

Podstawa pensji to jedno, ale portfel marszałka zasilają jeszcze różne dodatki i świadczenia. Część z nich to pieniądze wypłacane co miesiąc, inne mają formę przywilejów, których nie da się łatwo przeliczyć na złotówki.

Dodatki pieniężne

Najważniejszym uzupełnieniem pensji jest dodatek za wysługę lat. Działa on podobnie jak w przypadku zwykłych posłów czy urzędników państwowych. Po pięciu latach pracy wliczanej do stażu marszałek dostaje 5 proc. wynagrodzenia zasadniczego ekstra, a później procent rośnie wraz z kolejnymi latami. Przy długim stażu może sięgnąć 20 proc., co przy wynagrodzeniu zasadniczym powyżej 15 tys. zł oznacza kilka tysięcy złotych miesięcznie więcej.

Do tego dochodzi dieta parlamentarna, identyczna jak u innych posłów. Jej wysokość to około 4 000–4 200 zł brutto miesięcznie, zależnie od aktualnych stawek wskazywanych przez Kancelarię Sejmu. Diety nie traktuje się jako klasycznej pensji, bo w założeniu ma pokrywać koszty związane z wykonywaniem mandatu: podróże do okręgu, noclegi, wyżywienie podczas pracy w Warszawie czy bieżącą działalność poselską.

Do podstawowego uposażenia dochodzi stała dieta parlamentarna, która w praktyce potrafi podnieść miesięczne wpływy marszałka o kolejne kilka tysięcy złotych.

Jeśli doliczysz dodatek za wysługę lat oraz dietę, całkowite miesięczne dochody marszałka Sejmu mogą spokojnie przekroczyć 25 tys. zł brutto. Przy dłuższym stażu politycznym ta kwota rośnie jeszcze bardziej, choć część świadczeń ma charakter ryczałtowy i nie zależy od długości pracy.

Przywileje pozapłacowe

Nie wszystko, co dostaje marszałek, widać na pasku wypłaty. Funkcji tej towarzyszy szeroki pakiet udogodnień organizacyjnych. Marszałek ma do dyspozycji przestronny gabinet w gmachu Sejmu, rozbudowane zaplecze administracyjne oraz ochronę Służby Ochrony Państwa. Korzysta z auta służbowego z kierowcą, a podczas podróży po kraju może latać zarówno samolotami rejsowymi, jak i rządowymi bez ponoszenia kosztów z własnej kieszeni.

Szczególnym świadczeniem jest też prawo do bezpłatnej opieki medycznej finansowanej z budżetu Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji. W razie nagłej choroby marszałek może być leczony w szpitalach podlegających MON lub MSWiA, często w oddziałach o podwyższonym standardzie bezpieczeństwa. Istnieje również możliwość korzystania ze służbowego mieszkania, które ma zaspokajać zarówno potrzeby mieszkaniowe, jak i reprezentacyjne. Marek Kuchciński, jako marszałek z ramienia PiS, mieszkał na przykład w willi w pobliżu Pałacu Belwederskiego, za którą Sejm płacił około 4 145 zł miesięcznie.

Do najczęściej przywoływanych udogodnień należą:

• gabinet marszałka z pełnym zapleczem biurowym w gmachu Sejmu,
• służbowa limuzyna z kierowcą na potrzeby obowiązków publicznych,
• ochrona SOP w kraju i podczas wyjazdów zagranicznych,
• darmowe loty krajowe samolotami rejsowymi i rządowymi,
• szczególna opieka zdrowotna finansowana z budżetu państwa,
• możliwość korzystania z mieszkania służbowego w Warszawie.

Ile zarabia marszałek Sejmu na tle innych polityków?

Czy ponad 20 tysięcy złotych brutto miesięcznie to dużo jak na drugą osobę w państwie? Odpowiedź pojawia się, gdy porównasz tę kwotę z zarobkami innych najważniejszych polityków. Ustawodawca przyjął zasadę, że uposażenie marszałka Sejmu, marszałka Senatu oraz prezesa Rady Ministrów jest równe i opiera się na tych samych mnożnikach. Przy kwocie bazowej 1 878,89 zł z 2025 roku daje to ponad 21,5 tys. zł brutto miesięcznie, bez uwzględniania dodatku za wysługę lat i diety.

Marszałek a premier

Premier i marszałek Sejmu otrzymują wynagrodzenie liczone w identyczny sposób. Różnią się ich kompetencje, ale nie sama konstrukcja pensji. W obu przypadkach decydują te same mnożniki, a więc 8,68 dla wynagrodzenia zasadniczego oraz 2,8 dla dodatku funkcyjnego. Z tego powodu płaca marszałka Sejmu jest wprost równa płacy szefa rządu.

To sprawia, że marszałek Sejmu, marszałek Senatu i premier należą do wąskiej grupy osób w Polsce, których pensja bezpośrednio odzwierciedla najwyższą rangę w hierarchii państwowej.

Prezydent RP jest rozliczany według osobnych zasad, ale poziom jego wynagrodzenia także należy do najwyższych w kraju. W praktyce marszałek Sejmu znajduje się więc tuż obok głowy państwa i prezesa Rady Ministrów, jeśli chodzi o poziom dochodów finansowanych z budżetu.

Marszałek a wicemarszałkowie

Niżej w tabeli płac stoją wicemarszałkowie Sejmu. Dla nich przyjęto niższe mnożniki: 7,98 dla wynagrodzenia zasadniczego i 2,24 dla dodatku funkcyjnego. Przy kwocie bazowej 1 878,89 zł przekłada się to na około 14 982 zł wynagrodzenia zasadniczego i około 4 206 zł dodatku funkcyjnego. W rezultacie miesięczna pensja wicemarszałka to nieco ponad 19,1 tys. zł brutto.

Takie kwoty otrzymują dziś między innymi Monika Wielichowska i Dorota Niedziela z Koalicji Obywatelskiej, Piotr Zgorzelski z PSL, Krzysztof Bosak z Konfederacji czy Włodzimierz Czarzasty, zanim objął funkcję marszałka. Różnica między marszałkiem a wicemarszałkiem to kilka tysięcy złotych miesięcznie. Jednocześnie wszyscy oni korzystają z części przywilejów związanych z kierownictwem izby, choć w nieco mniejszym zakresie niż sama pierwsza osoba w Sejmie.

Marszałek a zwykły poseł

Na jeszcze niższym poziomie znajduje się standardowe uposażenie posła i senatora. Aktualnie wynosi ono 13 467,92 zł brutto miesięcznie, a dieta parlamentarna to 4 208,73 zł brutto. To kwoty, które Sejm przyjął jako bazę dla wszystkich parlamentarzystów. Do tego dochodzą dodatki za pracę w komisjach: 10 proc. uposażenia za sam udział, 15 proc. za funkcję zastępcy przewodniczącego i 20 proc. za przewodniczenie komisji.

Różnica między marszałkiem a szeregowym posłem jest więc wyraźna, ale nie wynika wyłącznie z politycznej umowy. To efekt przyjętego systemu mnożników, który premiuje funkcje dające większy wpływ na prace parlamentu. Gdy policzysz sumę uposażenia i diety, otrzymasz około 17,7 tys. zł brutto miesięcznie dla posła bez funkcji oraz ponad 21,5 tys. zł brutto dla marszałka Sejmu, do czego dochodzi jeszcze dodatek stażowy.

Dla większej przejrzystości warto zestawić orientacyjne miesięczne kwoty brutto dla kilku funkcji, przy aktualnej kwocie bazowej 1 878,89 zł:

Jakie obowiązki uzasadniają te zarobki?

Marszałek Sejmu to nie tylko wysokie uposażenie, lecz przede wszystkim ogromny zakres władzy i odpowiedzialności. W konstytucyjnej hierarchii zajmuje miejsce tuż po prezydencie, a w praktyce wpływa na to, jak szybko procedowane są ustawy i jak sprawnie pracuje cała izba.

Najważniejsze zadania marszałka

Podstawową rolą marszałka jest przewodniczenie obradom Sejmu. To on otwiera i zamyka posiedzenia, czuwa nad porządkiem na sali, udziela głosu posłom i ogłasza wyniki głosowań. Zgodnie z regulaminem stoi na straży praw, godności i powagi izby, a także reprezentuje Sejm na zewnątrz, zarówno wobec innych organów państwa, jak i w kontaktach międzynarodowych.

Do marszałka należy także kierowanie pracami Prezydium Sejmu i Konwentu Seniorów, czyli organów, które ustalają porządek obrad i kalendarz prac. Marszałek zwołuje posiedzenia, decyduje, kiedy izba zajmie się konkretnym projektem ustawy, a także nadaje bieg inicjatywom ustawodawczym i uchwałodawczym. Odpowiada za projekt budżetu Kancelarii Sejmu, powołuje i odwołuje szefa Kancelarii oraz jego zastępców, pilnując całego zaplecza administracyjnego parlamentu.

W samym prowadzeniu posiedzeń jest wiele codziennych, bardzo konkretnych czynności, które muszą być wykonywane precyzyjnie i bez opóźnień:

• otwieranie obrad i stwierdzanie quorum na sali plenarnej,
• prowadzenie listy mówców oraz udzielanie i odbieranie głosu posłom,
• zarządzanie głosowaniami i ogłaszanie ich wyników,
• wydawanie upomnień i wykluczanie z obrad w razie rażącego naruszenia regulaminu,
• ogłaszanie przerw i zarządzanie wznowieniem posiedzeń,
• kierowanie projektów ustaw do właściwych komisji sejmowych.

Rola marszałka w sytuacjach nadzwyczajnych

Szczególna pozycja marszałka ujawnia się w sytuacjach kryzysowych. Jeśli urząd prezydenta zostanie opróżniony, na przykład w razie śmierci głowy państwa, zrzeczenia się urzędu, stwierdzenia nieważności wyboru albo orzeczenia Trybunału Stanu, to właśnie marszałek Sejmu tymczasowo przejmuje obowiązki prezydenta. Działa wtedy w ramach konstytucyjnych ograniczeń, ale ma realny wpływ na najważniejsze decyzje w państwie.

Do zadań marszałka należy także zarządzanie terminu wyborów prezydenckich, co w praktyce oznacza wyznaczenie daty głosowania w konstytucyjnych widełkach czasowych. W połączeniu z wpływem na tempo prac legislacyjnych powoduje to, że osoba stojąca na czele Sejmu ma duży wpływ na polityczny kalendarz całego państwa. Stąd tak duża waga, jaką przywiązuje się do obsady tego stanowiska oraz do poziomu jej wynagrodzenia.

Jak zostać marszałkiem Sejmu?

Zastanawiasz się, kto właściwie może usiąść w fotelu marszałka? Pierwszy warunek jest prosty: trzeba zostać posłem. Do Sejmu może kandydować obywatel Polski, który najpóźniej w dniu wyborów kończy 21 lat i nie jest prawomocnie skazany na karę pozbawienia wolności za przestępstwo umyślne ścigane z oskarżenia publicznego. Nie można jednocześnie startować do Sejmu i Senatu, dlatego już na etapie kampanii trzeba wybrać jedną izbę.

Sam wybór marszałka odbywa się na pierwszym posiedzeniu nowej kadencji. Kandydata może zgłosić grupa co najmniej 15 posłów, przy czym każdy poseł może poprzeć tylko jedną osobę. Głosowanie odbywa się w trybie tajnym, a kandydat musi uzyskać bezwzględną większość głosów w obecności co najmniej połowy ustawowej liczby posłów. Gdy zgłoszono kilka kandydatur i nikt nie zdobył wymaganej większości, z listy usuwa się osobę z najmniejszą liczbą głosów i przeprowadza kolejne tury.

Marszałek może zostać odwołany, jeśli wniosek złoży grupa minimum 46 posłów i wskaże w nim następcę. Sejm głosuje wtedy nad odwołaniem większością bezwzględną. W razie śmierci lub rezygnacji marszałka jego obowiązki przejmuje najstarszy wiekiem wicemarszałek, który prowadzi obrady do momentu wyboru nowej osoby na to stanowisko.